Ναι! Θυμάται! Τί να πρωτοθυμάται πιά; Και πόσα να θυμάται; Η φυκιάδα του μυαλού στέρεψε πια. Τα πατινιώτικα μαργαριτάρια, που ήσαν σωρεμένα μέσα στα φύκια της λεηλατηθήκανε από τον άτεγκτο χρόνο. Ακόμα και τα φύκια της συρομαδηστήκανε και σκορπίσανε, άλλα στο πέλαγο της λησμονιάς και άλλα στις αμμουδιές του θανάτου.Για να δούμε όμως τί απόμεινε στον πάτο της φυκιάδας; Ναί, κάτι απόμεινε: μερικές Αναμνήσεις και Νοσταλγίες των γιορταστικών αυτών ημερών, που μας έρχονται. Όχι και πολλά πράματα. Μην έχουμε και πολλές απαιτήσεις από έναν ογδοντάρη(!) πάππου! Οι αναμνήσεις του από τα πολύ παιδικά χρόνια. Μερικά προπολεμικά, μερικά από τα χρόνια του πολέμου και τα υπόλοιπα όσα πρόφτασε να τα ζήσει στο νησί. Και όσα μπορεί να θυμίσει στους παλιότερους και να βοηθήσει τους νεότερους να μάθουν κάτι από τις παραδόσεις και τα παλιά έθιμα του νησιού. Βέβαια, πολλά απ’ αυτά μπορεί και να διατηρούνται ακόμη και πρέπει να διατηρούνται. Καλό αυτό! Λοιπόν, Χριστούγεννα! Από πότε αρχίζουν τα Χριστούγεννα; Μα από τις 15 του Νοέμβρη, από την άλλη μέρα τ’ ?η Φίλιππα, που αρχίζει και η νηστεία! Βέβαια, από τότε αρχίζουν και οι προετοιμασίες και οι χαρές της προσμονής για τις Μεγάλες Μέρες. Και η νηστεία απαραίτητη, Βέβαια, μεγάλοι και μικροί. Δεν υπήρχε μά, μού, σού! Κρέας; Ούτε να το βάνει το μυαλό μας! Μόνο κανένα ψαράκι. Κι αυτό από τις παραμονές του Αγίου Ιγνατίου σταματούσε. Γιατί, «Από τ’ ?η-Γνάτη μηδέ μάτι!», έλεγε το ντόπιο θρησκεύον «σλόγκαν». Κι εκείνη η αυστηρή εντολή της μάνας για την πιο αυστηρή νηστεία της Παραμονής; «Κακόμοιτσοι, νά’ χετε το νού σας: την Παραμονή το βράδυ τα χόρτα δίχως λάδι, γιατί τη νύχτα θα μεταλάβουμε!» Αμέ ήντα θαρρείτε; Σαν έδωνε διαταγές ο… «Λοχίας» του σπιτιού, έπρεπε να εκτελούνται από όλους, ακόμα και από τον… Αφέντη! Και η προσμονή της Μεγάλης εκείνης Ημέρας έκανε τη φαντασία να οργιάζει, ιδιαίτερα στα δίσεχτα εκείνα χρόνια του πολέμου, στην πιθανή πανδαισία του Χριστουγεννιάτικου τραπεζιού, με τις πιθανές λιχουδιές, που το εφευρετικό μυαλό της κάθε νοικοκυράς θα συμπλήρωνε στο συνταγολόγιό της. Ακόμα και η χαρουπόπιττα έπαιρνε τη θέση του μπακλαβά και η μπομπότα του γαλατομπούρεκου! Ξεκινώντας από τις νοικοκυρές, που έπρεπε να αρχίσουν όλες τις προετοιμασίες σχετικά με το σπιτικό (συγυριά, γαλατσώματα κ.α.) και να παραγγείλουν όλα τα σχετικά με τά Χριστουγεννιάτικα τραπεζώματα, είχαμε και τις προετοιμασίες – πρόβες και των πιτσιρικάδων, που ετοίμαζαν τις ομάδες για τα Κάλαντα. Βέβαια ήταν μεγάλη υπόθεση τα Κάλαντα! Δεν ήταν μονάχα οι γιορτάσιμες και πανηγυρικές εκδηλώσεις για τη Γέννηση του Χριστού (το τερπνόν) αλλά και οι πιθανές εισπράξεις από τον κόπο τους, μεγενθυσμένες πολλές φορές στη φαντασία τους: «Δώστε κι εμάς τον κόπο μας, αν είναι ορισμός σας. Αν είστε απ’τους πλούσιους φλουριά μην τα λυπάστε, αν είστε απ’τους δεύτερους τάληρα και δραχμίτσες,κι αν είστε απ’ τους πάφτωχους ένα ζευγάρι κότες,(το ωφέλιμον!). Αργούσαν, βέβαια, νά’ ρθουν οι καλές μέρες των παραμονών και η «ανήμερη» και επίσημη μέρα, αλλά κάποτε ερχόταν. Και νά ο οργασμός από τις προετοιμασίες, και νά τα ζημώματα (όσο γινόταν) με τα «φοινίκια» και τους κουραμπιέδες, τα κουλουράκια, σε στρογγυλό σχήμα, ή σε σχήμα πλεξούδας, τα τσουρεκάκια, σε σχήμα μαίανδρου, τα κουμπασάκια, και καμιά φορά και το … Χριστόψωμο.Το βράδυ της Παραμονής φτάνει επί τέλους. Τώρα έχουμε άλλες ετοιμασίες. Οι νοικοκυρές πρέπει να βγάλουν τα καλά ρούχα (όσο καλά ήτανε), που θα φορούσαμε στην Εκκλησιά τη νύχτα και να ετοιμάσουν το λαδοφάναρο, για να φέγγουμε στα σκοτεινά δρομάκια. Να αρχίσει το βράσιμο της κότας ή του πετεινού, που θα γινόταν το ζουμάκι ή η ελαφριά σουπίτσα, για να μην πέσει βαρύ το φαγητό και μας πειράξει ύστερα από την αυστηρή νηστεία. Και το πρωί, μετά από την Εκκλησία θα στρωνόταν το Χριστουγεννιάτικο τραπέζι. Αλλά η βραδιά της Παραμονής δεν τε
