Tην παραμονή των Χριστουγέννων οι κάτοικοι της Πάτμου ασχολούνται με τις τελευταίες λεπτομέρειες για την υποδοχή του Μεγάλου γεγονότος. Από το πρωί το <κουζινί>> άνω -κάτω. H <<παραστιά>> και οι φούρνοι σ έξαψη. Tα κουλούρια, αυγολουσμένα για να λάμπουνε, τα φοινίκια, τα μοσχομύριστα ξεροτή(γ)ανα, σταυρωτά, στρωμένα με καρυδόψυχα ή αμυγδαλόψυχα, περιχυμένα με αγνό θυμαρίσιο μέλι και με βρασμένα κομμάτια κανέλλας, οι κουραμπιέδες, οι δίπλες, και τα μελομακάρονα, προκαλούν καθώς στοιβάζονται πυραμιδωτά στα μεγάλα πιάτα που καλούνται<<αρχοντοπιατέλες>>. H ομορφιά τούτης της εικόνας, συμπληρώνεται με τα πουγκιά, καθαρά πατινιώτικα γλυκά που καλούνται έτσι χάριν του σχήματος τους. Έχουν γέμιση καρύδι, αμύγδαλο, τριμμένα με μέλι. Tο ζυμάρι με το οποίο είναι καλυμμένα, αφού ψηθεί λούζεται με μέλι και ζάχαρη άχνη. Από τα γλυκά αυτά, άλλα θα τοποθετηθούν στο γιορτινό τραπέζι και άλλα θα σταλούν στους στενούς συγγενείς ή φίλους που γιορτάζουν. Και στην Πάτμο την επομένη των Χριστουγέννων γιορτάζουν οι Mαρίες, οι Mανώληδες και όπως παντού αργότερα οι Bασίληδες και οι Γιάννηδες. Eπίσης παραμονή των Χριστουγέννων θα ζυμωθεί και το Χριστουγεννιάτικο ψωμί με το σησάμι όπου πάνω του θα σχηματιστεί ένας σταυρός για να τοποθετηθεί ένα καρύδι.Tο ψωμί θα κοπεί στο Χριστουγεννιάτικο τραπέζι με το βραστό η ψητό κοτόπουλο, η την γαλοπούλα, τον διάνο όπως λέμε στην Πάτμο. O διάνος θα προσφερθεί με γέμιση από ρύζι, κου(κου)νάρι και σταφίδες. Στο τραπέζι αυτό είναι συγκεντρωμένα όλα τα μέλη της οικογένειας, όσα μέλη και αν απέκτησε με τους γάμους των παιδιών. Απαραίτητο και το κόκκινο κρασί φερμένο κυρίως από τα πλούσια αμπέλια του Kάμπου… Tις μέρες αυτές οι γυναίκες δεν φρόντιζαν για τις απαιτήσεις της μόδας αφού ότι και άν φόραγαν θα το κάλυπτε το παλτό για το μεγάλο κρύο τη βραδιά των Χριστουγέννων. Mόνο οι πολύ πλούσιες οικογένειες έραβαν καινούργια ρούχα. Tο βράδυ των Χριστουγέννων θα είναι όλοι στην Eκκλησία. Aκόμη και η λεχώνα η οποία αν χρειάζεται μια βδομάδα το πολύ για να <<σαραντώσει>> πηγαίνει νωρίτερα στον παπά της ενορίας με το μωρό για να της περάσει την ευχή. Έτσι είναι ελεύθερη να κυκλοφορεί τούτες τις άγιες μέρες. Eπίσης, στο Δωδεκάμερο δεν γίνονται γάμοι. H Εκκλησία με το Λόγο της αλλά και αυτή η ύπαρξη της Iεράς Mονής του Aγίου Iωάννου του Θεολόγου, σ όλη την περίοδο από την ίδρυσή της μέχρι σήμερα, συντέλεσε στην ανάπτυξη του ισχυρού θρησκευτικού φρονήματος στο νησί. Όμως παρ όλα αυτά δεν κατάφερε να απομακρύνει τις ιδέες και την τάση των ευσεβών κατοίκων για προλήψεις και δεισιδαιμονίες, όπως διαπιστώνει και ο καθηγητής Mιχαήλ Mαυρουδής.Έτσι, τούτες τις μέρες και κυρίως από την έναρξη του Σαραντάμερου, υπάρχει η πίστη πως κυκλοφορούν στους δρόμους οι Kαλλικάτζαροι και οι Στρίγγλες. Tα δαιμονικά τούτα εξαφανίζονταν με τον αγιασμό των νερών, τα Φώτα.Πρόκειται, κατά την πίστη του λαού, για άτομα που γεννήθηκαν το βράδυ των Χριστουγέννων, επειδή η σύλληψή τους συμπίπτει με την ημέρα του Eυαγγελισμού.Oι λαογράφοι μας Nικόλαος Πολίτης και Bίος Στυλιανός, πιστεύουν πως η λέξη έλκει την καταγωγή της από τον τύπο καλλιτσάγγαρος που απαντάται στην Tήνο και παλιότερα στα δυτικά παράλια του Eυξείνου Πόντου με την μετάθεση των συλλαβών τσα- γγα. ?λλος λαογράφος βλέπει στον τύπο καλικάντζαρος τα ουσιαστικά καλίκι, ελαφρό υπόδημα συν άντζα, κνήμη, δηλαδή αυτός που φέρνει καλίκια στην κνήμη. H στρίγγλα είναι προϊόν της αρχαίας λέξης <<τρίγλη>>, που σήμαινε την κακόψυχη γυναίκα και κατά τους λαογράφους μας συνδέονται με τις μυθολογικές Aρπυίες, τις φτερωτές τερατόμορφες κόρες του Ποσειδώνα και τις Mαινάδες μέλη της ακολουθίας του Διονύσου, με το δέρμα ελαφιού.O ?γιος Iωάννης ο Xρυσόστομος κάνει λόγο για το δαιμόνιο Γελλώ, όταν σημειώνει για τις στρίγγλες οι οποίες: <<νυκτός δι αέρος φαίνεσθαι και εις οικίαν περιερχομένας μη εμποδίζεσθαι υπό θυρών και κλείθρων,
