Σκληρή επίθεση Προέδρου της ΠΟΞ στην κυβέρνηση για το νέο Χωροταξικό: «Δεν μπορεί μια μελέτη λίγων χιλιάδων ευρώ να διαλύσει έναν κλάδο 23 δισ. ευρώ»
-Βολές Χατζή για αιγιαλό, επενδυτική ανασφάλεια και οριζόντιους περιορισμούς -Σφοδρή παρέμβαση των ξενοδόχων για το νέο Χωροταξικό του Τουρισμού
Σε μια από τις πιο επιθετικές δημόσιες παρεμβάσεις που έχει πραγματοποιήσει τα τελευταία χρόνια η ξενοδοχειακή αγορά απέναντι στην κυβέρνηση και τον σχεδιασμό του νέου Ειδικού Χωροταξικού για τον Τουρισμό, ο πρόεδρος της ΠΟΞ Γιάννης Χατζής εξαπέλυσε σφοδρή επίθεση από το βήμα της Γενικής Συνέλευσης της Ένωση Ξενοδόχων Ρόδου, προειδοποιώντας για «λανθασμένο παραγωγικό μοντέλο», επενδυτική αποσταθεροποίηση και διοικητική ανεπάρκεια. Η ομιλία Χατζή είχε σαφές πολιτικό και θεσμικό αποτύπωμα, με αιχμές όχι μόνο για το περιεχόμενο του νέου χωροταξικού σχεδιασμού, αλλά και για τον συνολικό τρόπο με τον οποίο η Πολιτεία αντιμετωπίζει τον τουριστικό κλάδο.
Το κεντρικό μήνυμα ήταν ξεκάθαρο: η ξενοδοχειακή αγορά θεωρεί ότι επιχειρείται μια βαθιά αναδιάρθρωση του ελληνικού τουριστικού μοντέλου χωρίς ουσιαστική διαβούλευση, χωρίς τεκμηρίωση και χωρίς κατανόηση της πραγματικής λειτουργίας των ώριμων τουριστικών προορισμών.
«Το κράτος δεν μπορεί να διαχειριστεί ούτε τον αιγιαλό»
Ο πρόεδρος της ΠΟΞ ξεκίνησε με ευθεία επίθεση για το χάος που — όπως περιέγραψε — επικρατεί ακόμα και σήμερα στη διαδικασία παραχώρησης της απλής χρήσης αιγιαλού, παρότι η τουριστική περίοδος βρίσκεται ήδη σε πλήρη εξέλιξη.
Όπως τόνισε, χιλιάδες επιχειρήσεις καλούνται είτε να λειτουργήσουν με σοβαρή υποβάθμιση του προϊόντος τους είτε να βρεθούν αντιμέτωπες με παράλογες διοικητικές κυρώσεις εξαιτίας καθυστερήσεων του ίδιου του κρατικού μηχανισμού.
Και έθεσε ευθέως το ερώτημα που κυριάρχησε σε όλη την παρέμβασή του:
«Αν το κράτος δεν κατανοεί τη σημασία μιας απολύτως προβλέψιμης εποχικής διαδικασίας για τα νησιά, με ποια εργαλεία και με ποια διοικητική επάρκεια μπορεί να σχεδιάσει έναν μακροπρόθεσμο χωροταξικό μετασχηματισμό του τουρισμού;»
Η αναφορά αυτή ερμηνεύθηκε από πολλούς παριστάμενους ως ευθεία αμφισβήτηση της δυνατότητας του κρατικού μηχανισμού να υλοποιήσει ένα τόσο σύνθετο σχέδιο παρέμβασης στον ελληνικό τουρισμό.
«Πάμε να αλλάξουμε έναν κλάδο 23 δισ. ευρώ με μια μελέτη λίγων χιλιάδων»
Ακόμη πιο αιχμηρός έγινε ο Γιάννης Χατζής όταν αναφέρθηκε στις πληροφορίες για το περιεχόμενο του νέου Ειδικού Χωροταξικού.
Με εμφανή ενόχληση, έκανε λόγο για προσπάθεια αναδιαμόρφωσης ενός ολόκληρου παραγωγικού οικοσυστήματος που:
- αποδίδει πάνω από 12 δισ. ευρώ σε καθαρά ξενοδοχειακά έσοδα,
- στηρίζει αλυσίδα αξίας 23 δισ. ευρώ,
- και λειτουργεί με επιτυχία εδώ και δεκαετίες.
Μάλιστα, άφησε σαφείς αιχμές για τη διαδικασία εκπόνησης του σχεδιασμού, διερωτώμενος πώς «μια μελέτη κόστους μερικών δεκάδων χιλιάδων ευρώ» επιχειρεί να επανακαθορίσει το μέλλον του σημαντικότερου εξαγωγικού τομέα της χώρας χωρίς ουσιαστική συμμετοχή των ανθρώπων της αγοράς.
Το μήνυμα προς την κυβέρνηση ήταν σαφές:
η ξενοδοχειακή αγορά θεωρεί ότι αντιμετωπίζεται περισσότερο ως αντικείμενο διοικητικής ρύθμισης παρά ως στρατηγικός εθνικός εταίρος.
«Η Ρόδος δεν είναι Σέριφος»
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε ο πρόεδρος της ΠΟΞ Χατζής στο θέμα των οριζόντιων περιορισμών που — σύμφωνα με τις πληροφορίες και τα δημοσιεύματα — σχεδιάζονται για ώριμους τουριστικούς προορισμούς.
Ο Γιάννης Χατζής ξεκαθάρισε ότι τα ελληνικά νησιά δεν αποτελούν ομοιογενείς γεωγραφικές ενότητες και ότι δεν μπορεί να αντιμετωπίζονται με τον ίδιο τρόπο η Ρόδος, η Κέρκυρα και η Κως με μικρότερα νησιά όπως η Σίφνος, η Κύθνος ή η Σέριφος.
Όπως προειδοποίησε, η εφαρμογή οριζόντιων περιορισμών εγκυμονεί σοβαρότατους κινδύνους λανθασμένης κατανομής επενδύσεων και αποδυνάμωσης ώριμων τουριστικών οικοσυστημάτων που έχουν διαμορφωθεί επί δεκαετίες.
Η αναφορά θεωρήθηκε σαφής απάντηση στα σενάρια περί χαρακτηρισμού της Ρόδου και άλλων μεγάλων νησιωτικών προορισμών ως περιοχών υψηλού κορεσμού.
«Θέλουν μικρά ξενοδοχεία των 100 κλινών; Αυτό δεν είναι βιωσιμότητα»
Στο πιο επιθετικό ίσως σημείο της παρέμβασής του, ο πρόεδρος της ΠΟΞ αμφισβήτησε ευθέως τη λογική των πληροφοριών που κάνουν λόγο για περιορισμούς δυναμικότητας στις ξενοδοχειακές μονάδες και έμμεση προώθηση μικρότερων μονάδων.
Όπως είπε, δεν υπάρχει καμία σοβαρή περιβαλλοντική ή λειτουργική τεκμηρίωση που να αποδεικνύει ότι ο κατακερματισμός της ανάπτυξης σε μικρότερες μονάδες — ακόμη και κάτω των 100 κλινών — είναι πιο βιώσιμος από την ανάπτυξη λιγότερων, μεγαλύτερων και οργανωμένων ξενοδοχειακών μονάδων.
Αντιθέτως, υποστήριξε ότι ένα τέτοιο μοντέλο:
- αυξάνει τις ανάγκες υποδομών,
- πολλαπλασιάζει τις απαιτήσεις ύδρευσης και αποχέτευσης,
- επιβαρύνει ενεργειακά τους προορισμούς,
- και δημιουργεί μεγαλύτερο περιβαλλοντικό και κυκλοφοριακό αποτύπωμα.
Ουσιαστικά, η ΠΟΞ προειδοποιεί ότι πίσω από το νέο χωροταξικό ενδέχεται να κρύβεται μια συνολική αλλαγή παραγωγικού προτύπου για τον ελληνικό τουρισμό.
Ευθεία προειδοποίηση για επενδύσεις και αξίες γης
Ο Γιάννης Χατζής άφησε επίσης σοβαρές αιχμές για τις πιθανές συνέπειες του νέου πλαισίου στην ασφάλεια δικαίου και στο επενδυτικό περιβάλλον.
Όπως τόνισε, ενδεχόμενες οριζόντιες παρεμβάσεις μπορούν να ανατρέψουν υφιστάμενους επιχειρηματικούς σχεδιασμούς και να επηρεάσουν ουσιαστικά την αξία γης σε περιοχές όπου η τουριστική δραστηριότητα έχει αναπτυχθεί οργανωμένα εδώ και δεκαετίες.
Η αναφορά αυτή αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς προέρχεται από τον κορυφαίο θεσμικό εκπρόσωπο της ελληνικής ξενοδοχίας και συνδέεται άμεσα με το κλίμα επενδυτικής ανασφάλειας που αρχίζει να διαμορφώνεται στον κλάδο.
«92% δυσαρεστημένοι από τη συνεργασία με το κράτος»
Ιδιαίτερα αποκαλυπτική ήταν και η επίκληση πρόσφατης έρευνας της Deloitte σε συνεργασία με την ΠΟΞ, σύμφωνα με την οποία το 92% των ξενοδόχων δήλωσε μέτρια ή καθόλου ικανοποιημένο από τη συνεργασία του κλάδου με την Πολιτεία.
Ο πρόεδρος της ΠΟΞ χρησιμοποίησε το στοιχείο αυτό ως απόδειξη της βαθιάς κρίσης εμπιστοσύνης που έχει διαμορφωθεί ανάμεσα στον τουριστικό κόσμο και το κράτος.
Μάλιστα, υπογράμμισε με νόημα ότι μέχρι και σήμερα η ενημέρωση των φορέων για το νέο χωροταξικό γίνεται αποκλειστικά μέσω δημοσιευμάτων και όχι μέσω θεσμικής διαβούλευσης.
«Χωρίς ανάπτυξη θα συνεχίσουμε να βάζουμε φόρους»
Ο Γιάννης Χατζής έκλεισε την παρέμβασή του με μια σαφή πολιτική προειδοποίηση.
Όπως τόνισε, χωρίς διοικητική αξιοπιστία, θεσμική συνέπεια και σοβαρό διάλογο δεν μπορεί να υπάρξει πραγματική ανάπτυξη.
Και πρόσθεσε με ιδιαίτερα αιχμηρό τρόπο:
«Χωρίς ανάπτυξη, ο μόνος τρόπος για να δημιουργούμε πλεονάσματα στο μέλλον θα είναι να συνεχίσουμε να επιβάλλουμε φόρους».
Η φράση αυτή συμπύκνωσε το συνολικό κλίμα σύγκρουσης που φαίνεται να διαμορφώνεται πλέον ανάμεσα στον ξενοδοχειακό κόσμο και την κυβέρνηση γύρω από το νέο χωροταξικό μοντέλο, τις επενδύσεις και το μέλλον του ελληνικού τουρισμού.
Η ομιλία Χατζή
Η ομιλία του προέδρου της ΠΟΞ Γιάννη Χατζή έχει ως εξής:
“Κυρίες και Κύριοι καλησπέρα
Ο Τουρισμός αποτελεί έναν κρίσιμο πυλώνα της εθνικής οικονομίας και γι’ αυτό οι συζητήσεις που ανοίγουν σήμερα για το θεσμικό και χωροταξικό του μέλλοντος απαιτούν
σοβαρότητα, τεκμηρίωση και πλήρη κατανόηση της πραγματικής λειτουργίας του κλάδου.
Τις τελευταίες ημέρες, μέσα από δημοσιεύματα αναφορικά με το περιεχόμενο του νέου Ειδικού Χωροταξικού για τον Τουρισμό, έχει ανοίξει μια πολύ σοβαρή συζήτηση για την κατεύθυνση που σχεδιάζεται να πάρει η τουριστική ανάπτυξη της χώρας τα επόμενα χρόνια.
Συνάδελφοι,
Βρισκόμαστε ήδη σχεδόν στα μέσα Μαΐου, με τη σεζόν σε πλήρη εξέλιξη, με χιλιάδες επισκέπτες στους προορισμούς μας. Παρ’ όλα αυτά, κρίσιμες διαδικασίες, όπως αυτή της παραχώρησης της απλής χρήσης του αιγιαλού, παραμένουν ανολοκλήρωτες. Το αποτέλεσμα είναι ότι οι επιχειρήσεις καλούνται είτε να υποβαθμίσουν το προϊόν τους, είτε να λειτουργήσουν, με αποκλειστική υπαιτιότητα της Πολιτείας, υπό τον κίνδυνο σοβαρών και παράλογων διοικητικών κυρώσεων, εξαιτίας καθυστερήσεων του ίδιου του κρατικού μηχανισμού. Και εδώ ανακύπτει το βασικό ερώτημα: αν το κράτος δεν κατανοεί τη σημασία μιας προβλέψιμης εποχικής διαδικασίας για τα νησιά, με ποια εργαλεία και με ποια διοικητική επάρκεια μπορεί να σχεδιάσει έναν μακροπρόθεσμο χωροταξικό μετασχηματισμό του τουρισμού;
Η χώρα προφανώς χρειάζεται κανόνες, περιβαλλοντική ισορροπία και ορθολογικό σχεδιασμό. Τόσο η ΠΟΞ, όσο και ο ΣΕΤΕ έχουν επανειλημμένως τονίσει τη σημασία του μακροπρόθεσμου σχεδιασμού, της χωροταξίας και της ασφάλειας δικαίου. Η έκδοση του Ειδικού Χωροταξικού για τον Τουρισμό αποτελεί βασικό πυλώνα ανάπτυξης και θα έπρεπε να έχει ολοκληρωθεί εδώ και πολλά χρόνια. Όμως ο στρατηγικός σχεδιασμός δεν μπορεί να αποσυνδέεται από την ιστορική εξέλιξη και τη δομή του κάθε προορισμού.
Για παράδειγμα, ο ροδιακός τουρισμός αναπτύχθηκε ως ένα αποκεντρωμένο παραγωγικό μοντέλο μεγαλύτερων εκμεταλλεύσεων, το οποίο επέτρεψε τη δημιουργία εκατοντάδων βιώσιμων επιχειρήσεων με μακροχρόνια παρουσία. Το γεγονός ότι πολλές ξενοδοχειακές επιχειρήσεις παραμένουν ενεργές και ανταγωνιστικές επί 60 χρόνια δεν είναι στρέβλωση. Είναι ένδειξη ανθεκτικότητας του ίδιου του τουριστικού μοντέλου. Ενός μοντέλου που παράγει πλούτο, παρέχει τις υψηλότερες κλαδικές αμοιβές στην Ελλάδα και αποτελεί πυρήνα ευημερίας της οικονομίας εδώ και πέντε γενιές.
Και πέρα από τα στενά όρια του νησιού μας, είναι εύλογος ο προβληματισμός του ξενοδοχειακού κόσμου για το πώς μια μελέτη κόστους μερικών δεκάδων χιλιάδων ευρώ επιχειρεί να αναδιαμορφώσει ένα παραγωγικό οικοσύστημα που συνεισφέρει εθνικά άνω των 12 δισ. ευρώ σε καθαρά ξενοδοχειακά έσοδα και στηρίζει μια αλυσίδα αξίας ύψους 23 δισ. ευρώ εδώ και δεκαετίες, χωρίς ουσιαστική και οργανωμένη διαβούλευση με τους ανθρώπους που το συντηρούν και το λειτουργούν καθημερινά.
Κυρίες και κύριοι,
Τα νησιά δεν αποτελούν ομοιογενείς γεωγραφικές ενότητες. Η Ρόδος, η Κέρκυρα και η Κως δεν είναι Σίφνος, Κύθνος και Σέριφος. Έχουν διαφορετικά χαρακτηριστικά, διαφορετικές υποδομές και διαφορετική φέρουσα ικανότητα. Συνεπώς, η εφαρμογή οριζόντιων περιορισμών, εγκυμονεί σοβαρότατους κινδύνους λανθασμένης κατανομής επενδύσεων και αποδυνάμωσης ώριμων τουριστικών οικοσυστημάτων.
Και εδώ τίθεται ένα ουσιαστικό ερώτημα πολιτικής και περιβαλλοντικής λογικής.
Η φερόμενη πρόθεση επιβολής οριζόντιων περιορισμών δυναμικότητας σε επίπεδο μεμονωμένης ξενοδοχειακής μονάδας συμβάλλει πράγματι στην προστασία της βιωσιμότητας ή τελικά οδηγεί στα ακριβώς αντίθετα αποτελέσματα; Σε έναν ώριμο και διεθνώς ανταγωνιστικό προορισμό, δεν προκύπτει ότι ο κατακερματισμός της ανάπτυξης σε μικρότερες μονάδες (των 100 κλινών, σύμφωνα με σχετικά δημοσιεύματα) είναι περιβαλλοντικά ή λειτουργικά προτιμότερος από την ανάπτυξη λιγότερων, οργανωμένων μονάδων μεγαλύτερης δυναμικότητας.
Αντιθέτως, ένα τέτοιο μοντέλο συνεπάγεται πολλαπλασιασμό υποδομών και επανάληψη λειτουργιών, αυξημένες ανάγκες ύδρευσης, αποχέτευσης, ενέργειας και διαχείρισης αποβλήτων, καθώς και συνολικά μεγαλύτερο περιβαλλοντικό και κυκλοφοριακό αποτύπωμα. Αντί να ενισχύονται οι οικονομίες κλίμακας και η οργανωμένη διαχείριση των υποδομών, δημιουργείται ένα περισσότερο κατακερματισμένο και λιγότερο βιώσιμο μοντέλο ανάπτυξης.
Το ζήτημα, επομένως, δεν αφορά μόνο την επιβολή περιορισμών, αλλά κυρίως το παραγωγικό πρότυπο προς το οποίο κινδυνεύει να διολισθήσει ο ελληνικός τουρισμός.
Επιπλέον, οι προβλέψεις αυτές προκαλούν έντονο προβληματισμό και ως προς την ασφάλεια δικαίου και τη σταθερότητα του επενδυτικού περιβάλλοντος, καθώς ενδέχεται να ανατρέψουν υφιστάμενους επιχειρηματικούς σχεδιασμούς και να επηρεάσουν ουσιωδώς την αξία γης σε περιοχές όπου η τουριστική δραστηριότητα έχει αναπτυχθεί οργανωμένα και με συνέπεια επί δεκαετίες.
Συνάδελφοι, σε πρόσφατη έρευνα της Deloitte σε συνεργασία με την ΠΟΞ όπου έλαβαν μέρος 250 ξενοδόχοι, το 92% αυτών δήλωσε μέτρια ή καθόλου ικανοποιημένο από τη συνεργασία του κλάδου με την Πολιτεία. Και αυτό, πριν πληροφορηθούμε ότι την Δευτέρα θα παρουσιαστεί σε δημοσιογράφους το νέο χωροταξικό πλαίσιο για τον τουρισμό, η ενημέρωση που έχουμε για το οποίο προέρχεται μόνο από δημοσιεύματα.
Υπάρχει χρόνος μέχρι την Δευτέρα και αναμένουμε, έστω και καθυστερημένα, να μας σταλεί το σχέδιο του χωροταξικού, όπως έχει διαμορφωθεί μέχρι σήμερα, για να μπορέσουμε να προετοιμάσουμε της παρατηρήσεις μας, που στόχο θα έχουν να ληφθούν υπόψη τα πραγματικά δεδομένα του κλάδου, η ιστορικότητα του κάθε τουριστικού μοντέλου και οι ανάγκες των νησιωτικών προορισμών.
Γιατί χωρίς διοικητική αξιοπιστία, θεσμική συνέπεια και σοβαρό διάλογο, δεν μπορεί να υπάρξει ανάπτυξη. Και χωρίς ανάπτυξη, ο μόνος τρόπος για να δημιουργούμε πλεονάσματα στο μέλλον θα είναι να συνεχίσουμε να επιβάλλουμε φόρους”.
