Να σταματήσουμε την υπερδόμηση – πριν τα νησιά μας γίνουν “πλωτές πόλεις” αυθαιρέτων.

Η ραγδαία και άναρχη οικιστική εξάπλωση στα νησιά του Νοτίου Αιγαίου αποτυπώνεται για πρώτη φορά με επιστημονική ακρίβεια. Ερευνητική ομάδα του Πανεπιστημίου Αιγαίου χαρτογράφησε, με χρήση δορυφορικών δεδομένων του ευρωπαϊκού προγράμματος Copernicus και GIS εργαλείων, τη σχέση ανάμεσα στη δόμηση και στους χώρους πολιτιστικής κληρονομιάς σε 38 νησιά των Κυκλάδων και Δωδεκανήσων.

Τι δείχνει η έρευνα
– Μύκονος, Νάξος, Κέα, Πάρος και Πάτμος εμφανίζουν ποσοστά άνω του 60% δομημένου χώρου εκτός ορίων οικισμών.
– Στη Μύκονο, πάνω από το μισό του συνολικού δομημένου χώρου είναι εκτός σχεδίου — αποτέλεσμα ανεξέλεγκτης τουριστικής πίεσης.
– 80% των αρχαιολογικών χώρων σε Μύκονο και Νάξο έχει ήδη επηρεαστεί από την άναρχη δόμηση.
– Στη Σαντορίνη, μόνο το 20% της δόμησης είναι εκτός ορίων, αλλά το 80% αυτής πλήττει πολιτιστικά τοπία.
– Η Πάτμος έχει 86% δόμηση εκτός ορίων, αν και μόνο 2% σε πολιτιστικές ζώνες. (Ευτυχώς υπάρχει ακόμα σεβασμός στις ζώνες αυτές.) 
– Στη Ρόδο, το 46% της δόμησης είναι εκτός ορίων, αλλά το 53% επηρεάζει πολιτιστική κληρονομιά.

Καινοτομία & χρησιμότητα της μελέτης
Η έρευνα συνδυάζει:
– Δορυφορικά δεδομένα υψηλής ανάλυσης (Copernicus),
– Χωρικά δεδομένα οικισμών (e-poleodomia, ΥΓΕΠ Νήσων κ.ά.),
– Πληροφορίες από το Αρχαιολογικό Κτηματολόγιο.
Στόχος είναι η δημιουργία ανοιχτής βάσης δεδομένων για να υποστηριχθούν τεκμηριωμένες αποφάσεις στη χωροταξία και την προστασία του τοπίου.

Γιατί είναι κρίσιμο

Τα νησιά έχουν μοναδικό τοπίο και πολιτισμική ταυτότητα, που αποτελούν τη βάση της οικονομίας τους. Όμως η ανεξέλεγκτη τουριστική ανάπτυξη, η καθυστέρηση θεσμικών πλαισίων (π.χ. Περιφερειακό Χωροταξικό) και η έλλειψη σχεδίων χρήσεων γης σε πολλά νησιά οδηγούν σε απώλεια ταυτότητας, αλλοίωση τοπίων και συγκρούσεις με την πολιτιστική κληρονομιά.

Τι χρειάζεται
– Ολοκληρωμένος χωρικός σχεδιασμός με διάρκεια και συνέπεια.
– Παρατηρητήριο Δόμησης και Χωροταξικού Σχεδιασμού για διαρκή παρακολούθηση.
– Συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών, ώστε να εντοπίζονται εγκαίρως οι παρανομίες και οι αποφάσεις να έχουν κοινωνική αποδοχή.

Πηγή: Βίκυ Κατεχάκη / Καθημερινή
https://www.kathimerini.gr/…/sto-mati-toy-copernicus-i…/