Πουλάκι ξένο, ξενιτεμένο, Πουλί χαμένο, που να σταθώ, Που ν’ ακουμπήσω, να ξενυχτήσω να μη χαθώ. Δημοτικό Μεγάλο το θέμα . Ως τα κατάβαθα της ψυχής και της μνήμης μας φτάνει. Κι αν έχουν γραφτεί ιστορίες για την πικρή ξενιτιά και τους ξενιτεμένους. Μυθιστορήματα και διηγήσεις .Μελέτες και αφιερώματα. Ποιήματα και τραγούδια. Χιλιάδες οι λέξεις, χιλιάδες οι προσωπικές ιστορίες. Όσες και οι ξενιτεμένοι. Αναζητήσεις σ’ ένα ταξίδι αλμυρό κι ανήλιαγο. Γιατί η μετανάστευση είναι ένα κεφάλαιο της σύγχρονης ιστορίας μας, θαμμένο. Τα μεγάλα προβλήματα και οι αντιξοότητες που αντιμετώπισαν οι μετανάστες σε μια γη που την πίστευαν – σύμφωνα με τις υποσχέσεις- « Γη της Επαγγελίας» και τα χαμένα για πολλούς όνειρα, αποσιωπούνται. Αυτήν την ξενιτιά που κιόλας σα να την ξεχάσαμε. Πανάρχαιη η μετανάστευση των ανθρώπων. Διαχρονική και παγκόσμια. Στα προϊστορικά χρόνια, οι άνθρωποι ήταν αναγκασμένοι να μεταναστεύουν, αναζητώντας την τροφή τους, προσπαθώντας να επιβιώσουν σ’ έναν κόσμο άγριο και σκληρό. Στα ιστορικά χρόνια, η αναζήτηση νέων κόσμων, οι πόλεμοι για τη κατάκτησή τους, έφεραν τους ανθρώπους αντιμέτωπους με νέες προκλήσεις. Το ίδιο και την εποχή της αποικιοκρατίας, από την αρχαιότητα ως τις μέρες μας. Στον πολιτισμένο κόσμο μας, τα πράγματα δεν έχουν αλλάξει. Ο κόσμος συνεχίζει να είναι άγριος και σκληρός. Και η επιβίωση, λόγος σοβαρός για τη μετανάστευση. Οι μορφές πολλές: Φτώχια, θρησκευτικές και πολιτικές διαμάχες, πόλεμοι για επικράτηση. Μορφές που γεννιούνται από τις συνθήκες της δεδομένης χρονικής περιόδου. Αλλιώς, ποιος αφήνει την πατρίδα, την οικογένεια και το σπίτι του; Κάπου διάβασα τη φράση «ήμαστε όλοι μετανάστες». Κι είναι αλήθεια. Όλοι από κάπου αλλού καταγόμαστε. Κι αν όχι εμείς οι ίδιοι, οι γονείς ή οι παππούδες μας. Ιδίως εμείς οι Έλληνες, που η αγάπη για τους άγνωστους, νέους κόσμους υπάρχει στα γονίδιά μας, που η ιστορία μας γράφτηκε μέσα από μάχες, αποικίσεις, μεταναστεύσεις, περιπέτειες. Πάλι και πάλι. «Και παρουσιάζεται μπροστά μου, πάλι και πάλι, / το φάντασμα του Οδυσσέα με τα μάτια κοκκινισμένα / από του κυμάτου την αρμύρα…» 1. Στη νεότερη και σύγχρονη ελληνική ιστορία, η μετανάστευση είναι φαινόμενο επαναλαμβανόμενο. ?ρχισε τέλη του 18ου αιώνα-αρχές του 19ου (Ρωσοτουρκικοί πόλεμοι). Οι Έλληνες τότε μετανάστευσαν προς τη Βόρεια Βαλκανική και την Κεντρική Ευρώπη. (Περίοδοι Τουρκοκρατίας, δημιουργία του νέου Ελληνικού κράτους, Α΄Παγκόσμιος Πόλεμος). Κατά την Επανάσταση του 1821, πολλοί άμαχοι κατέφυγαν στη Ρωσική Αυτοκρατορία ή στην Αμερική και στην Αυστραλία. Παραδοσιακά κέντρα μετανάστευσης είναι: Δυτική Ευρώπη, Εύξεινος Πόντος, Καύκασος, ενώ από το τέλος του 19ου –αρχές του 20ου αιώνα, Αίγυπτος, Κεντρική και Νότια Αφρική, Αμερική, Αυστραλία. Τις αιτίες της Ελληνικής μετανάστευσης, που ανάγκασε χιλιάδες Έλληνες να πάρουν το δρόμο της ξενιτιάς, τις αναζητούμε στα εσωτερικά προβλήματα της Ελλάδος. Στη φτώχια των αγροτικών πληθυσμών, στη βαριά φορολογία, στην ανεξέλεγκτη τοκογλυφία, στους Ελληνοτουρκικούς Πολέμους, στον Εθνικό Διχασμό, αλλά και στους Έλληνες πρόσφυγες, που έρχονται στην Ελλάδα, διωγμένοι από την Ανατολική Ρωμυλία, τη Θράκη, τον Καύκασο, τη Νότια Ρωσία, την Κριμαία, τον Πόντο, την Μικρά Ασία. Μετά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, οι περισσότερες χώρες της Ευρώπης δυστυχούν. Οι άνθρωποι μεταναστεύουν στην Αμερική, που είναι ανερχόμενη δύναμη. Από το 1900 ως το 1920 φθάνουν στη Νέα Υόρκη, 9 εκατομμύρια μεταναστών! Πληθυσμοί που ζητούν μια καλύτερη ζωή. Η Νέα Υόρκη γίνεται μια μητρόπολη πολυφυλετική και πολυεθνική. Για τους Έλληνες αυτής της περιόδου, κυρίως για τους αγρότες και τους νησιώτες, «η μετανάστευση είναι η μόνη σανίδα σωτηρίας».2 ?λλωστε τα πρώτα εμβάσματα των αποκαταστημένων στην Αμερική μεταναστών φθάνουν στην Ελλάδα και είναι « σαν σύνθημα που δόθηκε και άρχισαν να φεύγουν για την Αμερική, χωριά ολόκληρα».3. Περίπου 25.000 Έλληνες το χρόνο εγκαταλείπουν τη χώρα μας, που είναι οικονομικά και ηθικά εξουθενωμένη. Κυρίως προς τις Η.Π.Α. από το 1880
