Μέσα στην πολιτική και πνευματική ιστορία του τόπου μας παρουσιάζεται αδιάκοπα η ροή των πραγμάτων , των καταστάσεων, των ηθών και των εθίμων και μπορεί κανείς να συλλάβει σημεία τροπής, στιγμές που η αρχική και αργή μεταβολή φτάνει σε νέες μορφές. Έτσι συχνά παρουσιάζεται το γεγονός να βρίσκονται μέσα στο παλιό σπέρματα του νέου και μέσα στο νέο επιβιώσεις παλιού. Ο ελληνικός πολιτισμός εκφράζεται μέσα στην αδιάκοπη ανανέωση την οποία προκαλούν οι επαφές με τους ξένους πολιτισμούς και στην αδιάκοπη ακτινοβολία που είναι αποτέλεσμα της ιδιοτυπίας του και των επαφών του. Οι σχέσεις ατόμων και κοινωνίας παρουσιάζουν πολλές αξιοσημείωτες πλευρές που πρέπει να μνημονευθούν γιατί μέσα από τα άτομα εκφράζονται τα κοινωνικά ρεύματα. Οι διάφοροι θρύλοι και παραδόσεις καθώς επίσης τα διάφορα ήθη και έθιμα, που αποτελούν ένα αδιάσπαστο κομμάτι από τη ζωή του λαού μας και η τρομερά δύσκολη επιβίωσης τους μέσα στη βιομηχανοποιημένη και τρομερά μολυσμένη ατμόσφαιρα του σήμερα, ξαναζωντάνεψαν και φέτος στους μνήμες μας στο χαρούμενο άκουσμα των Χριστουγεννιάτικων και πρωτοχρονιάτικων καλάντων. Τα κάλαντα δηλαδή τα ευχετικά και εγκωμιαστικά τραγούδια που ψάλλονται κυρίως τις παραμονές των Χριστουγέννων αλλά και των άλλων μεγάλων γιορτών, Πρωτοχρονιάς, Θεοφανείων, Βαΐων στο νησί μας μόνο Χριστούγεννα και πρωτοχρονιά ακούγονται συνήθως από ομάδες παιδιών και μεγάλων καμιά φορά με τη συνοδεία σιδερένιου τριγώνου, τυμπάνου ή και φυσαρμόνικας καμιά φορά. Τα τραγούδια αυτά από τόπο σε τόπο παρουσιάζουν μεγάλες παραλλαγές χαρακτηριστικό σημείο άλλωστε της διαφοροποίησης του ελληνικού πληθυσμού. Όπως κάθε χρόνο σε όλη την Ελλάδα έτσι και στο νησί μας εκτός των χαρακτηριστικών φωνών των παιδιών που έψαλαν τα κάλαντα, ζωηρή εντύπωση προκαλούσε το γεγονός ότι μερικοί άνθρωποι εξακολουθούν και πιστεύουν στη διατήρηση και συνέχιση της ζωντανής και άγραφης παράδοσης του τόπου μας και γι αυτό βγήκαν στους δρόμους, στις διάφορες γειτονιές και στα σπίτια και με τη συνοδεία χαρακτηριστικών παραδοσιακών λαϊκών οργάνων «είπαν τα κάλαντα» Χαρακτηριστικά πρέπει να αναφέρω τον Μιχάλη τον Πούλο με την πατροπαράδοτη και περίφημη τσαμπούνα του, καθώς και το Δημήτρη τον Κάνδρο από τη Χώρα, πιο γνωστό σαν το Δημήτρη του Παντελιού, οι οποίοι με το δικό τους χαρακτηριστικό τρόπο έδιναν ιδιαίτερο και χαρούμενο τόνο στο γιορταστικό πρόγραμμα των ημερών. Πιο μεγάλη όμως εντύπωση προκαλούσε σε όλους μας ο Νικόλας ο Μωραΐτης ο οποίος κρατώντας την εδώ και χρόνια συνήθεια του, ξεκίναγε από βραδύς, πριν αλλάξει ο χρόνος, παίζοντας το καλοκουρδισμένο και ειδικά προετοιμασμένο βιολί του και έχοντας για παρέα του το Γιάννη το Βιρβίλη με το ακορντεόν του καθώς και δυο πιτσιρικάδες για να τα «λένε» και συνέχιζε την άλλη μέρα στα υπόλοιπα σπίτια. Και το έκανε αυτό όχι και τόσο για το οικονομικό όφελος αλλά περισσότερο επειδή με τον τρόπο αυτό, ήθελε να προσφέρει τη χαρά και το κέφι στους γύρω του, με τη χαρακτηριστική και πάντα παραδοσιακή παρουσία του, καθώς και με το κελάηδημα του βιολιού του. Χαρακτηριστικά είναι τα λόγια που έλεγε ο Γιάννης ο Βιρβίλης: Όσο ζει ο Νικόλας, θα βγαίνω μαζί του να παίζω, μετά θα κρεμάσω το ακορντεόν μου και θάχω ζωντανή για πάντα τη θύμηση του. Εγώ φίλε μου δεν μπορώ να παίξω με κανέναν άλλο εκτός από το Νικόλα. Κάποια χρονιά πηγαίνοντας για τις συνηθισμένες πρωτοχρονιάτικες ευχές σε κάποιο συγγενικό σπίτι, από μακριά άκουσα τις πρωτοχρονιάτικες χαρούμενες νότες του βιολιού του καλοκάγαθου και συμπαθή Νικόλα, και όπως η μουσική των σειρήνων έτσι και το βιολί του με τράβηξε κοντά του, αφού φυσικά έφαγα τον κόσμο για να τον εντοπίσω. Αν θυμάμαι καλά ήταν η δεύτερη φορά που τον άκουγα να παίζει με το βιολί του τα κάλαντα, αλλά σίγουρα ήταν η πρώτη φορά που άκουγα τόσο άρτια εκτέλεση και πλευράς μουσικής και από πλευράς στίχου. Επιβεβαιώνοντας κατά τον καλύτερο τρόπο τις επιδιώξεις του να φέρει το κέφι και τη χαρά στους γύρω του τη χρονιάρα αυτή μέρα δεν αρκέστηκε μόνο στα κάλαντα
