ΕΚΦΩΝΗΘΕΙΣ ΥΠΟ TOY ΙΕΡΟΜΟΝΑΧΟΥ ΒΑΡΘΟΛΟΜΑΙΟΥ ΣΙΑΡΛΗ ΕΝ ΤΩι ΚΑΘΟΛΙΚΩι ΤΗΣ ΕΝ ΠΑΤΜΩι ΙΕΡΑΣ ΜΟΝΗΣ ΑΓ. ΙΩΑΝΝΟΥ ΤΟΥ ΘΕΟΛΟΓΟΥ ΤΗι E´ ΜΑΡΤΙΟΥ ؍βκστ’,
«Μακάριοι οἱ νεκροί οἱ ἐν Κυρίῳ ἀποθνήσκοντες ἀπ᾿ ἄρτι…
ἵνα ἀναπαύσωνται ἐκ τῶν κόπων αὐτῶν·
τά γάρ ἔργα αὐτῶν ἀκολουθεῖ μετ᾿ αὐτῶν»
(Ἀποκ. 14:13).
Πανοσιολογιώτατε Ἅγιε Καθηγούμενε,
Τίμιον Πρεσβυτέριον, πενθηφόρε ὁμήγυρι,
Θλιβερόν νεκρικόν καθῆκον ἀνετέθη μοι σήμερον ὑπό τῆς οἰκογενείας τοῦ ἐκλιπόντος, ἀδείᾳ καί προτροπῇ τῆς Ὑμετέρας σεβαστῆς Πανοσιολογιότητος, ὅπως ἐκφωνήσω λόγον ἐπικήδειον καί προπεμπτικόν πολυσεβάστου καί πολυτιμήτου πατρός.
Μέγα πένθος κατέχει τήν Ἱεράν ἡμῶν νῆσον καί τήν καθ’ ἡμᾶς Ἁγίαν Μονήν, ὡς ὀδύνη ἀνεκλάλητος καί θρῆνος ἀδιάλειπτος διά τήν ἐν τάφῳ σιγήν τῆς καλλικελάδου ἀηδόνος αὐτῆς, τοῦ μακαριστοῦ, πλέον, πατρός Ἰωακείμ Γρύλλη.
Πῶς ἄρα δύναται λόγος ἀνθρώπινος νά ἀποδώσῃ τό μέγεθος τοιαύτης ἀπωλείας;
Πῶς νά μετρηθῇ ἡ ὀδύνη τῆς τοπικῆς Ἐκκλησίας καί τῶν τέκνων αὐτῆς ἐπί τῇ ἐκδημίᾳ τοῦ καλλικελάδου ἀνδρός, τοῦ πλουτίσαντος τάς ψυχάς τῶν συμμετεχόντων εἰς τάς λατρευτικάς ἀκολουθίας, τοῦ λοιποῦ εἰς σιγήν ἐμπεσόντος;
Σήμερον ἡ ἐπίγειος Ἐκκλησία ἀποχωρίζεται ἄξιον λειτουργόν αὐτῆς, ἀλλά ἡ ἐπουράνιος χορωδία ὑποδέχεται μία φωνήν πού ἐγίνωσκε καλῶς πῶς νά ὑμνεῖ τό Θεῖον. Ἀποχαιρετοῦμε τόν Πατέρα Ἰωακείμ, ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος μετέτρεψε ὅλον τόν βίον του εἰς μίαν συνεχῆ δοξολογίαν. Ὁ πατήρ Ἰωακείμ ὑπῆρξε μία σπάνια περίπτωσις ἱερέως. Εἰς τό πρόσωπόν του, ἡ ἱερωσύνη συνήντησε τήν μουσικήν ἐπιστήμην. Δέν ἦτο ἁπλῶς ἕνας γνώστης τῆς Βυζαντινῆς Μουσικῆς· ἦταν ἕνας μύστης αὐτῆς. Δι’ ἐκεῖνον, τό ἀναλόγιον καί τό Ἱερόν Βῆμα ἦταν ἕνας ἑνιαῖος τόπος λατρείας.
Ὅσοι εἴχομεν τήν εὐλογίαν νά τόν ἀκοῦμε νά ψάλλει, δέν ἀκούγαμε ἁπλῶς τεχνικήν ἀρτιότητα, διαστήματα καί κλίμακες. Ἀκούγαμε τήν ἀναπνοήν τῆς Ὀρθοδοξίας. Μέ τή φωνήν του μετέτρεπε τόν πόνον εἰς παραμυθίαν καί τήν χαράν εἰς πνευματικήν ἀνάτασιν. Γνώριζε πῶς νά «κεντᾷ» τούς ὕμνους, μεταφέροντας τό ἐκκλησίασμα ἀπό τά γήινα εἰς τά οὐράνια. Δίδαξε μέ τό ἦθος του πώς ἡ ψαλτική τέχνη δέν εἶναι ἐπίδειξις, ἀλλά ταπεινή διακονία. Ἤξερε ὅτι ὁ ἱεροψάλτης εἶναι ὁ «ἀγγελομίμητος» φθόγγος πού προετοιμάζει τάς καρδίας μας διά τήν Θείαν Μετάληψιν.
Ἐγεννήθη τήν 9ην Δεκεμβρίου 1932 ἀπό εὐσεβεῖς γονεῖς διά τῶν ὁποίων ἠγάπησε τήν Ἐκκλησίαν. Μετά τό Δημοτικόν Σχολεῖον ἐφοίτησεν εἰς τήν Πατμιάδα Σχολήν, εἰς ἥν πρωτοδιδάχθηκε τήν Βυζαντινήν μουσικήν ἀπό τόν καθηγητήν Ἄγγελον Παντελιόν καί ἐγένετο μέγας ζηλωτής αὐτῆς. Ἀπεφοίτησε δέ περί τό ἔτος 1976 ἀπό τό Ἐθνικόν Ὠδεῖον Ἀθηνῶν μέ βαθμόν ἄριστα. Εἰς ἡλικίαν 18 ἐτῶν, ἀποφοιτήσας ἀπό τήν Πατμιάδα ἐν ἔτει 1950, συχνάκις ἐπεσκέπτετο τήν Ἱεράν Μονήν καί συμπαρίστατο εἰς τό ἱερόν ἀναλόγιον μετά τῶν μακαριστῶν πατέρων Γερασίμου Σχοινᾶ καί Ἐπιφανίου Καλογιάννη. Ταυτοχρόνως διηκόνει εἰς τό ψαλτήριον τῆς Παναγίας τῶν Κοιμητηρίων.
Συνεζεύχθη μετά τῆς Μαρίας Ντούντα τό 1957 καί ἀπέκτησαν τρία τέκνα. Ἡ πρεσβυτέρα ἀπετέλεσε ἕως τό τέλος τοῦ βίου του τόν συνοδοιπόρον του, τόν δικόν του Συγκυρηναῖον, τό διά βίου στήριγμά του, τήν δυναμικήν καί προπάντων ἀξιοπρεπῆ σύζυγον καί στηλοβάτιδα ὅλης τῆς οἰκογενείας, τήν πρεσβυτέραν-πρότυπον διά κάθε ἱερατικόν ζεῦγος, τήν ἀπολαμβάνουσαν μέχρι καί σήμερον τόν σεβασμόν καί τήν ἐκτίμησιν πάσης τῆς τοπικῆς κοινωνίας τῆς Πάτμου.
Στίς 22 Σεπτεμβρίου 1957, χειροτονήθηκε διάκονος καί μετά ἀπό δύο ἡμέρες χειροτονήθηκε πρεσβύτερος. Ἐχρημάτισε ἐφημέριος εἰς τό καθολικόν τῆς Μονῆς μας ἐπί ὀκτάμηνον, καθότι μετ’ ὀλίγον διορίζεται ἐφημέριος εἰς τόν Ἐνοριακόν Ναόν Τιμίου Προδρόμου Σκάλας. Τόν ἱεροψαλτικόν χορόν τῆς Μονῆς μας, ὅμως, συνέχισε νά τόν διακονεῖ μέχρι βαθέος γήρατος, θεωρῶν αὐτό ὡς ἱερόν καθῆκον καί ἠθικήν ὑποχρέωσιν πρός τό αἰωνόβιον ἱερόν καθίδρυμα. Πρός τούτοις διδάσκει Βυζαντινήν Μουσικήν ἐπί τριετίαν εἰς τήν Πατμιάδα Σχολήν. Ἀπό τό 1977 ἕως τό 1982 μεταβαίνει εἰς Ἀθήνας καί ὑπηρετεῖ εἰς τήν Μητρόπολιν Νικαίας, ἀπολαμβάνοντας ἐκεῖ τήν ἐμπιστοσύνην καί στήριξιν ἀλλά καί τόν θαυμασμόν τοῦ τότε μητροπολίτου Νικαίας Γεωργίου, ὁ ὁποῖος τόν διώρισε Διευθυντήν τῶν Σχολῶν Βυζαντινῆς Μουσικῆς τῆς Μητροπόλεως.
Τό 1982 ἐπιστρέφοντας εἰς τήν Πάτμον ἀναλαμβάνει πάλιν τόν Τίμιον Πρόδρομον, τόν δεξιόν χορόν τῆς Μονῆς μας, διδάσκει Βυζαντινήν Μουσικήν εἰς τάς μοναχάς τῆς Μονῆς Εὐαγγελισμοῦ καί παραδίδει κατ’ ἰδίαν μαθήματα σέ πολλούς μουσικόφιλους Πατμίους. Ἡ ἀνάληψις, ὅμως, τῆς θέσεως τοῦ Εὐαγγελιστοῦ κατά τήν τελετήν τοῦ ἱεροῦ νιπτῆρος ἦτο αὐτό πού τόν ἀνέδειξε ὡς ξεχωριστόν καί «μοναδικόν» ἱεροψάλτην εἰς τήν συνείδησιν τῶν Πατμίων καί τῶν προσκυνητῶν τῆς ἱερᾶς ἡμῶν Νήσου. Τό ἀποτύπωμα τῆς πολυετοῦς καί καλλικάρπου αὐτοῦ ψαλτικῆς διακονίας εἰς τό Καθολικόν τῆς Μονῆς μας ὑπῆρξε μέγιστον.
Ὁ μακαριστός, ὁ κατ’ ἐξοχήν φύλαξ τῆς πατρῴας παραδόσεως μετ’ ἀκριβείας καί πιστότητος ἀπετύπωνε πάντοτε τόν ζῶντα ἦχον τῶν μεγάλων ψαλτῶν τῆς μονῆς μας, μακαριστῶν ἱερομονάχων Γερασίμου Σχοινᾶ, Ἐπιφανίου Καλογιάννη καί Ἱερεμίου Βάστα, διδάσκων διαρκῶς ὅτι τό «Πατμιακόν Ὕφος» εἶναι μοναδικόν, ἀπέριττον καί συνάμα μεγαλειῶδες. Ἡ φωνή τοῦ ψάλλοντος, ὡς ἔλεγεν, ὀφείλει νά συμμορφοῦται πρός τόν ἱερόν Λόγον, ὅστις κατέχει τήν πρωτοκαθεδρίαν, καθαγιαζόμενος διά τῆς ἐναρμονίου μουσικῆς ἐπενδύσεως. Αἱ διδασκαλίαι αὐτοῦ δέν περιωρίζοντο, ὅμως, εἰς τήν σφαῖραν τῶν μουσικῶν δεξιοτήτων. Δι’ αὐτόν, ἡ Ἱερά Ψαλμῳδία ἀνεφαίνετο ὡς ὁδός πνευματικῆς ἀνατάσεως, ὅπου τό παραδοσιακόν μέλος καί ὁ ὀρθός τονισμός τοῦ λόγου ἀποτελοῦν προσφοράν εὐάρεστον πρός τόν Κύριον. Ἐδίδασκεν καί συνεβούλευεν, ὅπως μετά ζήλου ἀποφεύγωμεν πᾶσαν ματαιότητα, ἀποστρεφώμεθα τήν κενήν αὐτοπροβολήν καί ἐκλαμβάνωμεν ἑαυτούς ὡς ἐργάτας καί ἀφοσιωμένους διακόνους τοῦ θείου λόγου.
Δι’ ὅλους ἡμᾶς πού εἴχαμεν τήν μεγίστην τιμήν νά μαθητεύσωμεν πλησίον αὐτοῦ εἰς τό Ἀναλόγιον ἦτο πολλά περισσότερα ἀπό διδάσκαλος. Ἦτο ὁ πατήρ ἡμῶν εἰς τά ἀναλόγια, τό πρότυπον εἰς τήν ψαλτικήν τέχνην καί διακονίαν, ὁ ἀπόλυτος ὁδηγός, ἐξισορροπῶν μετ’ ἐξαισίου τρόπου τήν ἀπαραίτητον αὐστηρότητα καί τήν πατρικήν στοργήν. Τό φρόνημά του: δωρικόν καί σεμνόν, ἐγκατέσπειρεν ἕνα αἴσθημα δέους καί ἀφοσιώσεως.
Ὡς ἐφημέριος εἰς τόν Ἱερόν Ναόν τοῦ Τιμίου Προδρόμου μέ τήν πνευματικήν του ἐμπειρίαν καί ζωήν ἐντός τῆς Ἁγίας Ἐκκλησίας, ὡς λειτουργός τῶν θείων Μυστηρίων καί Ποιμήν τῶν ἀνθρώπων, μετέφερε τό Φῶς τοῦ Χριστοῦ, ἀναπαύων καί καθοδηγῶν πολυαρίθμους ψυχάς, διακονῶν ἀκαταπαύστως τό ἠγαπημένο του ποίμνιον. Ζήλου θείου πεπληρωμένος, μεγάλης πραότητος, ὑπομονῆς καί ψυχικῆς ἀντοχῆς, ἡγιασμένος ἱερεύς καί ἄνθρωπος, ἐπέδειξε θυσιαστικήν καί σταυρικήν ἀγάπην, ἦρε δέ μέ καρτερίαν καί πίστιν ποικίλους σταυρούς εἰς τήν ζωήν του, ἀγογγύστως ὑπομένων, ἀκόμη καί τόν θάνατον τοῦ κατά σάρκα υἱοῦ του, πατρός Θεολόγου, ὡς μιμητής καί γνήσιον τέκνον τοῦ Χριστοῦ, λέγων Εὐλογητός ὁ Θεός «ὁ περιζωννύων με δύναμιν καί ἔθετο ἄμωμον τήν ὁδόν μου» (Ψαλμ. 17:33).
Καρδία πλημμυρισμένη ἁγνῶν συναισθημάτων καί βιωμάτων χριστιανικῶν καί θείων ἐμπειριῶν. Προπάντων, καρδία ἔμπλεος Χάριτος Θεοῦ, πού «τά ἀσθενῆ θεραπεύει καί τά ἐλλείποντα ἀναπληροῖ». Ἄκακος καί ἀμνησίκακος. Ἀκόμη καί κατά τό ἀκροτελεύτιον στάδιον τῆς ζωῆς του ποτέ δέν ἐγόγγυζε, οὐδέποτε παρεπονέθη διά τούς πόνους τοῦ σώματος, ἀλλά πάντοτε δόξαζε μέ αἰσθήματα εὐγνωμοσύνης τόν Ἅγιον Θεόν λέγοντας τό χρυσοστομικόν ρηθέν «Δόξα τῷ Θεῷ πάντων ἕνεκεν» καί ὡς ἄλλος Δημόδοκος τῆς Ὁμήρου Ὀδύσσειας ἐστόλιζε, τυφλός ὤν, τήν κοινή γειτονιά μας κατά τά ἀπογεύματα τοῦ καλοκαιριοῦ μέ τήν γλυκύτητα τῆς ψαλμῳδίας του.
Ἠγαπημένε μας πάτερ Ἰωακείμ,
Σήμερον, κύκλῳ τῆς σοροῦ σου ἑστῶτες, εὐγνώμονες τῷ Θεῷ, σέ ἀποχαιρετοῦμε. Ἤδη ὁδοιπορεῖς πρός τό ἀνέσπερον φῶς τῆς Βασιλείας τοῦ Θεοῦ, ὅπου ἡ ψυχή σου, ἀναμέσον τοῦ θείου Θρόνου καί τῶν ᾀσμάτων τῶν Ἀγγέλων, ἀκούει ἐσαεί τό «Εὖ δοῦλε ἀγαθέ καί πιστέ, εἴσελθε εἰς τήν χαράν τοῦ Κυρίου σου», καί ὅπου μέλλεις ᾄδειν καί ψάλλειν ἡδυμόλπως καί ἀγγελικῶς Κύριον τόν Θεόν σου μετά τοῦ υἱοῦ σου Θεολόγου πάλιν, ἄνευ μουσικῶν βιβλίων καί κειμένων, ὅμως, καθότι, πλέον, θά ἀτενίζεις πρόσωπον πρός πρόσωπον Αὐτόν τόν Κύριον πού εἰς ὅλην τήν ζωήν σου ὕμνησες.
Ὅπως ἔγραψε ὁ ποιητής μας Ὀδυσσέας Ἑλύτης, εἶσαι, πλέον, ἡ μακάρια «φωνή πού δέν ἔχει σῶμα», ἡ μελῳδία πού ὑψώνεται ὑπεράνω τῶν ἐπιγείων».
Εὐχαριστοῦμεν, καλέ μου γείτονα, διά τήν παρακαταθήκην, τήν προσφοράν, τό εἶναι σου. Πάντοτε θά ζῇς ἐν τοῖς ἱεροῖς ἤχοις, ἐν ταῖς ἀναμνήσεσι καί ἐν ταῖς καρδίαις ἡμῶν. Εἴη ἡ μνήμη σου αἰωνία καί ἡ βιοτή σου φάρος δι’ ἡμᾶς τούς ἐπί γῆς ἐναπομείναντες. Ἀμήν.
Πηγαί – Βοηθήματα
1) Ἀρχεῖον Γραμματείας Πατριαρχικῆς Ἐξαρχίας Πάτμου, Φάκελλος Πρωτοπρεσβυτέρου Ἰωακείμ Γρύλλη.
2) Ἐφημερίδα «Πατμιακά Χρονικά», αριθμός φύλλου 41/15 Νοεμβρίου 2004 σελ. 7
3) Ἰστοσελίδαν:Ψαλτολόγιονhttps://analogion.com/forum/index.php?threads/ Γρύλλης-π ‘-Ιωακείμ
4) «Ἐπίσημα Ἐκκλησιαστικά Ἔγγραφα Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου» Τόμος ΙΙΙ, Ἀρχιμ. Καλλινίκου Δελικάνη .
