Το παρακάτω λιμπρέτο του Ηλία Οικονομόπουλου, εξελίσσεται παραμονή Πρωτοχρονιάς σε έναν εμπορικό δρόμο ευρωπαική πόλης που ο κόσμος έχει βγει για αγορές. Στα χρόνια τα παλιά σ’ αυτήν την πόλη εδώ……. διαβάζει ο αφηγητής και διηγείται …..
Το λιμπρέτο Θα κυκλοφορήσει σε βιβλίο και θα πωληθεί από την AMAZON.
Σκοπός του λιμπρετίστα ποιητή, είναι να μελοποιηθεί από ένα μεγάλο μουσουργό και να γίνει ένα μουσικοποιητικό έργο.
ΩΡΟΛΟΓΟΠΟΙΟΣ
Μονόπρακτη μουσικοχορευτική παράστασις γραμμένη για τρία πρόσωπα.
Τα πρόσωπα είναι
Αφηγητής: χορευτής, ηθοποιός, τραγουδιστής
Ωρολογοποιός: μουσικός κρουστών
Γυναίκα: χορεύτρια κλασικού χορού
Φωνή
ΤΟ ΕΡΓΟ
Στην αρχή έχουμε προβολή σε μεγάλη οθόνη, κεντρικού εμπορικού δρόμου αλλά και πλατείας ευρωπαϊκής πόλεως, με ωραίο οικιστικό περιβάλλον, παλαιοτέρων εποχών. Υπάρχει κίνηση.
Είναι παραμονή Πρωτοχρονιάς και ο κόσμος έχει βγει για αγορές.
Μπροστά από την οθόνη, ανάμεσα στους θορύβους της αγοράς και τους ήχους της μουσικής που ακούγεται εισαγωγικά, εμφανίζεται ο αφηγητής.
Αφηγητής:
Μετά την χθεσινή νεροποντή
ωραία είναι σήμερα…
(Πηγαίνει και στέκει πίσω από το πάγκο με τα βιβλία του).
ωραία είναι όλα
και καθαρά
Ζωηρά είναι
τα χρώματα
Και ζωηρά
τα πτώματα…
(Κάνοντας νεύμα προς και για τους περαστικούς, συνεχίζει)
… κι εγώ
ημερολόγια πουλώ
Πάρτε και από μένα
όμορφα ημερολόγια
Απόψε έχουμε
Πρωτοχρονιά
Κάντε δώρα
τα ωραία μου ημερολόγια
Περιέχουν
από την πόλη μας
Μία ιστορία της
αληθινή παλιά
Πάρτε…
κύριοι μου
αγοράστε
ημερολόγια
Σήμερα που έχουμε Πρωτοχρονιά
(Ανοίγει ένα από τα βιβλία του, το ξεφυλλίζει στην αρχή σα να θέλει να το διαβάσει ή και να δείξει τι περιέχει. Το κρατά στο ένα χέρι, αφήνει τον πάγκο του και με βήματα χορευτικά μετακινείται κατά μήκος του δρόμου.
Διαβάζει, απαγγέλλει, τραγουδά).
Αφηγητής:
Στα χρόνια τα παλιά
σ’ αυτήν την πόλη εδώ
Είχαμε ένα πρόσωπο
πιο σημαντικό
Κι από δήμαρχο
κι από τον κάθε υπουργό
Είχαμε έναν ωρολογοποιό
Επειδή δεν υπήρχαν
δεν έχει ο καθένας
ρολόι
Περιμέναμε
απ’ αυτόν να μας πει
Πότε είναι η Δευτέρα
και πότε Κυριακή
Πότε θα πάει
ο κόσμος στη δουλειά
Και πότε θα πάνε
σχολείο τα παιδιά
Το εξαιρετικό
μουσικό ρολόι
Που είχε εγκαταστήσει
στα μεγάλα καμπαναριά
Καθόριζε τα πάντα
Τις γιορτές, την άνοιξη,
την έλευση της
Αφίξεις, δρομολόγια
και αναχωρήσεις
Τα πλοία
τα τρένα
Όλα
εξαρτιώνταν
Από τα μικρά του
τα κουτιά
Αυτά που έκλειναν
μέσα τους στο χρόνο
Αλλά ποιον αλήθεια χρόνο;
Τον χρόνο τον
πραγματικό,
Τον παρελθόντα
τον μελλοντικό
Τον συμβατικό
τον τοπικό
Των πολέμων
των παρατηρήσεων
Των ρυθμίσεων
των εξελίξεων
Του λυκόφωτος
του λυκαυγούς
Τον χρόνο
τον αστρικό
Τον πολικό
και τον πολιτικό
(Εν τω μεταξύ με τον χορό, την κίνηση, το τραγούδι και την απαγγελία, ο αφηγητής έχει φτάσει μπροστά στην είσοδο ενός ωραίου καταστήματος).
Αφηγητής:
Να ο ωρονομικός σταθμός
όπου κρύβονται οι ώρες
Οι ωρικές γωνιές
οι ώρες πλήμμης της ζωής
Οι ώρες
οι ρηχείες
Οι ώρες
ζώνης
Κι οι αστρικές ηλιακές
γωνίες
Κι εγώ
δεν τα’ ξερα όλα αυτά
Τα έμαθα διαβάζοντας
αντιγράφοντας
Τυπώνοντας
και πουλώντας
Μέρος από
τα τετράδια του
Γι αυτό
πάρτε ημερολόγια
Αγοράσετε
από μένα
Θα μάθετε πολλά
(Ανοίγει την πόρτα του μαγαζιού και μπαίνει μέσα. Παντού στους τοίχους ολόγυρα κρέμονται και ακούγονται διαφόρων τύπων εκκρεμή και σπάνια ωρολόγια. Υπάρχει ημίφως. Κάπου, όμως σωστά τοποθετημένος, δεσπόζει ανάμεσα στα κρουστά του, ο ωρολογοποιός φωτισμένος.
Τα κρουστά έχουν σκηνοθετηθεί κι αυτά, όσο γίνεται σε ρολόγια.
Ο ωρολογοποιός δείχνει απασχολημένος. Δουλεύει πάνω τους. Κάτι φτιάχνει. Παράγει μουσική. Αυτή πηγάζει μέσ’ από την σιγή, τα ατελείωτα ρυθμικά τικ… τακ… των ρολογιών, αλλά και από τα κάθε λογής κουδούνια και καμπάνες των εκκρεμών. Τελικώς όλη αυτή η μουσική σ’ έναν χορό τον παρασύρει. Όταν υποχωρήσει η έντασις της μουσικής αρχίζει η αφήγηση, πάντοτε όμως με μουσική υπόκρουση).
Αφηγητής:
Ο ωρολογοποιός μας
από παιδί
Δεν είχε
τίποτε άλλο στο μυαλό του
Εκτός
απ’ αυτήν την μουσική
(πλησιάζει καθώς τα λέει αυτά σε κάποια παλιά χοντρά φθαρμένα τετράδια και συνεχίζει ενώ τα χαϊδεύει νοσταλγικά).
Αφηγητής:
…Μαγευόταν
από των ρολογιών τον ήχο
Και ήθελε να μάθει
να ελέγχει αυτόν τον κτύπο…
(Ανοίγει τα τετράδια τα ξεφυλλίζει).
…Εδώ μέσα
τα λέει όλα
Εδώ
τα βρήκα κι εγώ
Και τύπωσα
στα ημερολόγια
Την μικρή
Πρωτοχρονιάτικη
της πόλης μας
ιστορία
Όλη του την ζωή
την πέρασε κλεισμένος
Στο εργαστήριο
αυτό
Χωρίς φίλους
συγγενείς
Γυναίκα
και παιδιά
Δουλεύοντας
αενάως και δραστήρια
Για να λύσει
του χρόνου τα μυστήρια
Αιχμαλώτιζε
και κατέγραφε
Σε κάθε είδους
κουτιά
Παράξενα,
μεγάλα και μικρά
Τις ώρες, τους μήνες
τις μέρες και τις νύχτες
Τα έτη, τις εποχές
κι όλες των καιρών
Κι αστέρων
τις αλλαγές
Με την γνώση
τους αστρολάβους
Και τα
χρονόμετρά του
Κούρντιζε
και επηρέαζε
Όλη
την πόλη
Αλλά και παρά έξω
τις εξελίξεις
Την διάρκεια
των γεγονότων
Τα κενά, τον ύπνο
και τις ανακαλύψεις
Την διασκέδαση
των πολιτών
Και την
δουλειά
Τις συναλλαγές
πληρωμές
Και τα λεφτά
Όλα μετριούνταν
σε ώρα
Και ο χρόνος
στα μέρη μας
Πρωτάρχισε
να αποτιμάται εις χρήμα
(Σκέφτεται λίγο και μετά περιπαικτικά:)
Τότε αυτά﮲
τώρα…
Απομένει
να ανακαλυφθεί
Αν και το χρήμα
μπορεί να γίνει
Χρόνος.
Οι ποιητές, οι καλλιτέχνες, οι φιλόσοφοι
Με του χρόνου
την έννοια
Καθόριζαν
Τις ιδέες, τις δημιουργίες, και τις θεωρίες τους
Σύμφωνα δηλαδή
με τα δικά του μέτρα.
Αισθανόταν,
ανάμεσα στα ωρόμετρα
Τον εαυτό του
Βασιλιά
Φυσικά αφού
από την άλλη τη μεριά
Αξιοπρέπεια
δικαιοσύνη
Συνέπεια
και ανθρωπιά
Έφταναν
να καθορίζονται
Από το νόημα
που έδιναν
Τα χρονόμετρα
του σε αυτά.
(Τώρα για πρώτη φορά ακούγεται η φωνή του ωρολογοποιού).
Φωνή:
…μικρή φτωχή
αρχαίων δικαστηρίων
Κλεψύδρα
κι ηλιακά ρολόγια …
Αφηγητής:
Έτσι λοιπόν εκείνη την περίφημη πρωτοχρονιά έγιναν τ’ απρόβλεπτα.
Είδαμε και πάθαμε βασιζόμενοι στον εφευρέτη μας να αλλάξουμε χρονιά.
Ως συνήθως, κάθε έτος την ίδια σαν σήμερα η μέρα ετοίμαζε και ρύθμιζε από νωρίς όλα του τα ρολόγια.
Λάτρευε την ακρίβεια.
Ως μουσικός τα μουσικά όργανα του τα ήθελε όλα μα όλα τους ρυθμικά, απολύτως συγχρονισμένα.
Το ήξερε πως ήταν ο μόνος που είχε επαφή με την ορολογία την αστρική.
Ένιωθε υπεύθυνος γι αυτό, αλλά και ιδιαίτερα κουρασμένος.
Δεν ήξερε όταν φάνηκε εκείνη αν ήταν ξύπνιος ή αν ήταν κοιμισμένος. Αν ήταν γεγονός η φαντασίωση η απρόσμενη εμφάνιση και η εντυπωσιακή εξαφάνιση.
(Αργή στην αρχή, αχνή, αιθέρια είσοδος της χορεύτριας).
Φωνή:
…ένα κορίτσι …τι γυρεύει …μες στα χρονόμετρά μου…
…πώς και από πού …εισήλθε…
…δια της χρησιμοποιήσεως
των ουρανίων σωμάτων…
…περιστρέφεται …περί άξονα φανταστικόν…
… στα μάτια της διακρίνονται…
ολοκυκλικές υποδιαιρέσεις
ανεμολογίου καρδιάς…
Αφηγητής: (σιγά διακριτικά)
Θα είχε ο ίδιος του μαγευθεί
Αν δεν είχε τρελαθεί
Μαζί με τα ρολόγια
Ο χρόνος είχε σταθεί
Στην καρδιά του χειμώνα
Είχε μάλλον έλθει
Αυτοπροσώπως η άνοιξη.
(Ο αφηγητής μιλάει και αναπολεί.
Το κορίτσι έτσι όπως χορεύει μοιάζει πλέον αυτή να οδηγεί τη μουσική στο να είναι μαγευτική και σύμφωνη με τα βήματά της. Για πρώτη φορά ο ρολογάς εκτελεί κάτι έξω από τους ρυθμούς που δίνουν τα ρολόγια).
Φωνή:
…περιοχή του πλου της …ήταν ο χρόνος…
…του χρόνου… ήταν οι σιωπές…
… της σιωπής… ήταν η ομορφιά…
… η μετατροπή του χρόνου του αληθινού
γινόταν
δι αντιστρόφου εισόδου της σε αυτόν…
… με τον ωραίο χορό της
έφτανε
στο σιωπηλό σημείο μηδέν
κέντρο του χρόνου
όπου τίποτα δεν αλλάζει…
Αφηγητής:
Είχε γίνει γι αυτόν, που για έρωτα είχε μια ζωή τις μικρές φυλακές, του φευγαλέου, ακίνητου χρόνου,
ο άξονας του Κόσμου!
Φωνή:
…Ε ! τι ! … ποιος!;…
…ο άξων του Κόσμου
ο φανταστικός!…
Αυτή!;…
Αφηγητής:
Αυτή!;
Αυτή που θα του’ κλεβε τον χρόνο
μέσ’ από τα ρολόγια
Αιώνες υπολογισμών,
αζιμουθιακών μετρήσεων
Περιήλιον και αφήλιον
Λεπτά και δευτερόλεπτα
Χάνουν το νόημα τους
Φωνή:
…τα σφαιρικά τρίγωνα …των ποδιών της…
…η καρδάνιος ανάρτησις… των χεριών της…
Αφηγητής:
Αυτός που ο νους του ήταν ένα εκκρεμές και αισθήσεις του χιλιάδες ξυπνητήρια για πρώτη φορά θα έχανε τον χρόνο, μαζί του και τον τόπο.
Φωνη:
…γιατί απόψε ειδικά…
… γιατί απόψε να σταματήσουν τα ρολόγια
… γιατί απόψε χάνονται…
… μεσημβρινοί της Γης…
…γεωγραφικά μήκη και πλάτη…
( μιλάει σαν να ψάχνει )
…συντεταγμένες και αποκλίσεις της…
… σχέσεις αληθούς ηλιακής και
αστρικής ημέρας…
… μοίρες και τόξα εκλειπτικής
της ουρανίου σφαίρας…
Αφηγητής:
Εγώ όπως τα διάβασα
Έτσι και σας τα λέω
Και να!
Η ιστορία αυτή
Μέσα εδώ είναι αποτυπωμένη
(Υψώνει και δείχνει ένα από τα ημερολόγια του).
Γι αυτό πάρτε…
πάρτε ημερολόγια καλά
Μιλούν για την
σπάνια κλοπή
Του χρόνου μας
του κλέφτη
(Μονολογώντας μετά από εύγλωττο κενό)
Με τον έρωτα
με τον χορό
Έτσι γίνεται
πάντα
Εισβάλει κανείς
και κολυμπά
Ενάντια
στον χρόνο
Θάλασσα
γίνεται η ζωή
Τα εξακολου
θητικά σημεία
Όλα νερό
που μέσα του
Αφήνεσαι βουτάς
βγαίνεις και κολυμπάς
Όπως εσύ
το θέλεις
Γραμμή απόσταση
διανύουμε διανομή
Στη θάλασσα
την χρονική
Χάνουν
το νόημα τους
Φωνή:
…δεν το ’ξερα
ρωγμές έχει
ακόμα
και ο χρόνος…
απ’ όπου
θα εισβάλλει
…εκείνο το μη συμμετρικό
κορίτσι των ονείρων…
( Ο αφηγητής έχει ήδη παρασυρθεί και έχει αρχίσει, δειλά στην αρχή, να χορεύει με το κορίτσι. Ο ωραίος χορός τους οδηγείται μέσω της μουσικής σ’ ένα αποκορύφωμα εκρηκτικό, ηχητικό-φωνητικό.
Έναν πλήρη καταιγισμό βροχής δευτερολέπτων.
Μετά από αυτόν τον διπλό χορό, ο αφηγητής βρίσκεται στο πάτωμα ακίνητος. Το κορίτσι μυστηριωδώς έχει χαθεί έτσι όπως μυστηριωδώς είχε εμφανιστεί.
Ο ωρολογοποιός εκτελεί μιάν άχρονη μελωδία.
Τα ρολόγια έχουν σταματήσει.
Ο αφηγητής αρχίζει να κινείται πάλι αργά, κάπως σπασμωδικά μέσ’ από τη μουσική).
Φωνή:
… και ύστερα …απ’ αυτήν… την…
βροχή δευτερολέπτων…
… ο χρόνος έχει απολεσθεί…
( Από κοινού αφηγητής και ωρολογοποιός διαβάζουν και παραλαμβάνουν την επιγραφή που προϋπήρχε στο εργαστήρι – πάνω στην οθόνη.
«ΕΝΘΥΜΟΥ ΤΑ ΧΡΟΝΟΜΕΤΡΑ» )
Φωνή: (συνεχίζει μόνη)
« …οκτώ ομαλαί ημιστροφαί
της κλειδός προς τ’ αριστερά
δια την ανάτασιν
χρονομέτρου.»
…ναι αλλά εγώ αισθάνομαι ξεκούρδιστος…
χαμένος …ελεύθερος …ευτυχισμένος…
Πρέπει να ψάξω, μετά την χάρη
και την χαρά που έχω δεχθεί
να ξαναβρω τον χρόνο
για να τον φέρω πίσω εκεί
απ’ όπου έχει κλαπεί
Αφηγητής:
Τον κατείχαν αίσθηση καθήκοντος
Μαγείας, φυγής και ακατανοησίας
Ένοιωθε πως ο χρόνος δεν γινόταν
να ξαναβρεθεί. Ούτε να αντικατασταθεί.
Φωνή:
…χρόνος ψευδής …χρόνος αληθής…
…αλεώρια στιγμών …αερόλιθοι σκέψεων…
έσβησαν μες την ατμόσφαιρά της…
Αφηγητής:
Φως αποπλάνησης ποιητικό
κυριαρχούσε μέσα εδώ
Και έξω
όπως τώρα,
Το χιόνι έπεφτε
ψιλό
Και μες στο κρύο
βάδιζαν βιαστικά
Οι λίγοι
περαστικοί διαβάτες
Ήθελαν να γιορτάσουν
με ζέστα, φίλους, θαλπωρή
Μιαν αλλαγή
του χρόνου
Μια χρονική
γιορτή
Που την χρονιά
εκείνη
Για λόγους
ανεξερεύνητους
Δεν επρόκειτο
να εμφανισθεί
Την κατάλληλη
στιγμή.
( Ο αφηγητής κατευθύνεται προς την πόρτα του εργαστηρίου την ανοίγει και βγαίνει. Απομακρύνεται).
Αφηγητής:
Πάρτε ημερολόγια
Διαβάστε σ’ αυτά μιαν ιστορία
Αληθινή﮲ της πόλης μας παλιά
( Το φως του δρόμου αλλάζει, σαν να νυχτώνει σιγά-σιγά. Σκιές πλέον γίνονται οι περαστικοί.
Μερικοί αγοράζουν ημερολόγια. Όλα μοιάζουν να ξεμακραίνουν. Απόμακρη ακούγεται και του αφηγητή η φωνή).
Αφηγητής:
Πάρτε κύριοι
δώστε και πάρτε θαλπωρή
Πάρτε να μάθετε
γιατί δεν έχει σημασία ο χρόνος.
Γιατί έχουν σημασία
η χαρά και ο πόνος
Γιατί στην ουσία απόψε
τίποτα δεν αλλάζει
Μια δυνατή στιγμή
γίνεται μια ζωή
Μια ζωή πώς μπορεί
άδεια να διαβεί σαν μια στιγμή
Πάρτε να μάθετε
πως ο χρόνος
Σαν αέρας, σαν την σκόνη
πυκνώνει και αραιώνει.
( Την ίδια ώρα που πουλάει και τραγουδά, ανάμεσα στις σκιές εμφανίζεται εκείνη και χορεύει σ’ ένα γλυκό κίτρινο φως λουσμένη.
Έτσι όπως κινείται ανάμεσα στους περαστικούς τους δίνει κάτι από το δικό της φως.
Κι ο χορός της είναι σαν κάτι να τους προσφέρει.
Στο τέλος πλησιάζει από πίσω τον αφηγητή, τον ακουμπάει στην πλάτη. Το άγγιγμά της μοιάζει στοργικό και αισθησιακό. Οι σκιές σβήνουν και το γλυκό φως, βαθύτερο ακόμη φωτίζει μόνον αυτούς.
Ακούγεται η φωνή της για πρώτη φορά).
Εκείνη:
…τα όνειρα …που βρίσκονται …τα όνειρα
…Ανατολικότερα της Ανατολής…
Ο αφηγητής γυρίζει σαν να την άκουσε, χαμογελάει και λέει: )
Αφηγητής:
… και Δυτικότερα της Δύσης…
(Χωρίζουν με βήματα χορευτικά και ξαναβρίσκονται στο βάθος της σκηνής.
Η αυλαία πέφτει
Στο ξανανέβασμά της στην οθόνη διαβάζουμε τη φράση:
«Η περίπτωσις αλλαγής ημερομηνίας
Με τον γνωστό κανόνα
Δεν μπορούσε πλέον να συμβεί»