Αγαπητοί φίλοι,
εκτιμώ ότι για να γίνουν κατανοητά τα όσα ακολουθούν θα πρέπει προκαταβολικά να πω δυο λόγια για την μακρά και βαθιά μου σχέση με την Πάτμο, στην οποία έζησα κατά διαστήματα από το 1970 έως το 2012, έτος που αναγκάσθηκα να αποχωριστώ το σπίτι που είχα στην Χώρα. Δεν θα επεκταθώ, πιστεύοντας άλλωστε ότι αρκετοί είναι ακόμη εκείνοι που θυμούνται.
Τον Ιούνιο του 2014, έχοντας μόλις εκλεγεί πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Περιβάλλοντος και Πολιτισμού, ξαναβρέθηκα στο νησί για να παραστώ στο γεγονός της βράβευσης εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης/ Europa Nostra της αποκατάστασης των τριών ανεμομύλων της Χώρας. Με την ευκαιρία της ανωτέρω εκδήλωσης τελέσθηκαν επίσης τα εγκαίνια στην Χώρα της οικίας Σταύρακα, η οποία αναστυλώθηκε από την Εταιρεία Πατμιακού Πολιτισμού στην οποία ανήκει, με την έμπρακτη υποστήριξη της Ελληνικής Εταιρείας, του Ιδρύματος Λεβέντη, καθώς και πολλών ιδιωτών, φίλων της Πάτμου. Θυμάμαι μάλιστα με συγκίνηση την δήλωση του κ. Δημάρχου της Πάτμου, στην διάρκεια του δείπνου που ακολούθησε την δεύτερη εκδήλωση, ότι θεωρούσε την αποχώρησή μου από το νησί ως «μεγάλη απώλεια για την Πάτμο». Παρά την υπερβολή της, η παραπάνω τιμητική για μένα αναγνώριση εκ μέρους του κ. Στόικου, υπογράμμιζε με τον τρόπο της τον ανεξίτηλο σύνδεσμο που νιώθω για την Πάτμο.
Με αυτά έως δεδομένο και ευρισκόμενος μέσω φίλων, ντόπιων και μη, σε συνεχή επαφή με το νησί, είχα έκτοτε την αίσθηση όχι μόνον ότι οι σχέσεις μου, τόσο προσωπικά, όσο και μέσω της Εταιρείας, ήσαν άριστες με την δημοτική αρχή, αλλά και ότι στο πηδάλιο της Πάτμου βρίσκονταν άτομα που πλήρως κατανοούν το μακροπρόθεσμο συμφέρον του νησιού, που δεν είναι άλλο από την διαφύλαξη της ιδιαιτερότητάς του. Έτσι, μέσα στο αμοιβαίως φιλικό κλίμα που επικρατούσε, ενημερώθηκε ο κ. Δήμαρχος για την προσφυγή που έκαμε η Ελληνική Εταιρεία στο Συμβούλιο της Επικρατείας για να προστατεύσει τους κόλπους του Λιγγίνου από την αμφιβόλου νομιμότητας ανοικοδόμηση που προωθούσε και προωθεί Αθηναίος επιχειρηματίας. Μου μεταφέρθηκαν τότε, τα λόγια με τα οποία ο κ. Δήμαρχος χαρακτήρισε τον αντίδικο της Ελληνικής Εταιρείας, κάτι που βρήκα συνεπές με την μέχρι τότε στάση του. Η είδηση ότι ο ίδιος επιχειρηματίας ενοικίασε την πάλαι ποτέ περιφραγμένη με μανδρότοιχο έκταση στην αλυκή του Γερανού, κάτω από το εκκλησάκι της Παναγίας για να την μεταχειριστεί για αγροτική χρήση, προκάλεσε μεν αναστάτωση σε πολλούς, πλην όμως προσωπικά, και με βάση τα όσα τότε εγνώριζα, δεν βρήκα κάτι το επιλήψιμο κι έκρινα ότι από δικής μας πλευράς δεν θα έπρεπε να υπάρξει αντίδραση. Έτσι άλλοι διαμαρτυρήθηκαν, όχι όμως η Ελληνική Εταιρεία.
Η πρώτη μας διαμαρτυρία που έγινε με επιστολή μας προς τον κ. Δήμαρχο, είχε ως αφορμή την διεύρυνση με μπουλντόζα του μονοπατιού από το πλάτωμα της Παναγίας του Γερανού έως την παραλία. Η διαμαρτυρία μας αντιμετωπίστηκε από την δημοτική αρχή της Πάτμου με απόλυτη σιωπή, κάτι που θα μπορούσαμε ίσως να είχαμε εκλάβει ως ένδειξη – πλην όχι απόδειξη – αλλαγής στάσης. Η παραπάνω αντίδρασή μας αποτελούσε την λογική συνέπεια του προγράμματος «Μονοπάτια Πολιτισμού» της ΕΛΛΕΤ το οποίο πραγματοποιήθηκε και πραγματοποιείται σε πάμπολλα μέρη ανά την Ελλάδα και για το οποίο ο κ. δήμαρχος με επιστολή του της 20 Ιουλίου 2011, είχε ζητήσει από την Εταιρεία την επέκτασή του και στην Πάτμο. Και το οποίο φυσικά πρέπει να προστατεύεται.. Η καταστροφή ενός μονοπατιού που αποτελεί μέρος του όλου ήδη περατωθέντος δικτύου είναι δηλωτική μιας στάσης απαξιωτικής της τοπικής δημοτικής αρχής απέναντι σε μία προσπάθεια που βρίσκεται με επιτυχία σε εξέλιξη σε ολόκληρη την Ελλάδα (πάντα κατόπιν προσκλήσεως εκ μέρους της τοπικής δημοτικής αρχής). Πόσο μάλλον που το εν λόγω μονοπάτι, αποτελεί τμήμα μιας ευρύτερης διαδρομής, που συνδέει τον Γερανό με το λιβάδι Δεληποθητού (Γερανού) και εν συνεχεία με του Λιγγίνου και την Βαγιά. Η διαδρομή αυτή ήλθε να αντικαταστήσει το κατά τι βραχύτερο πλατύ καλντερίμι που συνέδεε παλιότερα την Βαγιά με το Λιβάδι, και το οποίο τότε τόσο επιπόλαια καταστράφηκε.
Η σιωπή της Δημοτικής αρχής απέναντί μας διήρκεσε έως το Δημοτικό Συμβούλιο της 6ης Νοεμβρίου, στο οποίο υπό την κάλυψη «εκτάκτου θέματος», έγινε βιαιότατη επίθεση κατά της Ελληνικής Εταιρείας, στην οποία, περιττό να ειπωθεί ουδεμία δυνατότητα υποστήριξης των θέσεών της δόθηκε, εφ’ όσον ουδείς την είχε ενημερώσει, ενώ απεναντίας ο αντίδικός της επιχειρηματίας ήταν παρών. Αναμφίβολα είναι το Δημοτικό Συμβούλιο που έχει το δικαίωμα της τελικής απόφασης. Πλην όμως οφείλει να γνωρίζει – και να αναγνωρίζει όλα τα προηγηθέντα στοιχεία – όπως την πρόσκληση του κ. Δημάρχου προς την Ελληνική Εταιρεία στις 20 Ιουλίου 2011, καθώς και το γεγονός ότι η όλη εργασία των μονοπατιών, συνέπεια της αποδοχής της πρόσκλησης του κ. Στόικου, ολοκληρώθηκε και προσφέρθηκε στην Πάτμο, χωρίς να δαπανηθεί από το νησί ούτε ένα ευρώ. Για τις προσβλητικές φράσεις που εκστομίσθηκαν στην διάρκεια του Δημοτικού Συμβουλίου, προτιμώ, προσωπικά, να μην εκφραστώ και να τις θεωρήσω επιπόλαιο λεκτικό παραστράτημα. Έπραξε ωστόσο ορθά να γράψει ξανά στον κ. Δήμαρχο, ο Αντιπρόεδρος της Εταιρείας κ. Γιάννης Μιχαήλ. Τούτο δε, όχι με την πρόθεση διαμαρτυρίας για τα όσα ανάρμοστα ακούστηκαν στις 6 Νοεμβρίου, αλλά για να υπογραμμίσει προς όλους αφ’ ενός την ανάγκη σεβασμού της νομιμότητας και αφ’ετέρου να εφιστίσει την προσοχή στο μέγα ζήτημα του συμφέροντος του πατμιακού λαού όχι πρόσκαιρα, αλλά στην μεγάλη διάρκεια του χρόνου, κεφάλαιο πολύτιμο όσο και εύθραυστο, το οποίο μπορεί καίρια να πλήξει είτε μια πρόχειρη ή εν βρασμώ ψυχής απόφαση της δημοτικής αρχής, είτε το προσωπικό συμφέρον τυχόν άπληστου, στυγνού επιχειρηματία που δρα ανεξέλεγκτα.
Αυτά ήθελα να σας πω, ώστε να είναι σε σας σαφής η θέση μου και εκείνη της Ελληνικής Εταιρείας. Όντας δε βέβαιος ότι όλοι επιθυμούμε το καλό του νησιού, παρά τις τυχόν αποκλίσεις για κάποια επί μέρους θέματα, θα σας παρακαλούσα να εμπλακείτε όσο το δυνατό πιο πολλοί στον αγώνα αυτό υπέρ της διάσωσης της μοναδικότητας της Πάτμου, διαδίδοντας τις θέσεις μας σε κατ’ ιδίαν συζητήσεις και ασκώντας την όποια δυνατή πίεση με την μορφή διαφωτίσεως και προτροπής προς την δημοτική αρχή, έχοντας ένα και μόνο γνώμονα: ότι το αναπτυξιακό πρότυπο της Πάτμου πρέπει απαρέγκλιτα να βασίζεται στην αρχή της αειφόρου ανάπτυξης (= εκμετάλλευση των «τόκων» ενός τόπου, και όχι εξάντληση του «κεφαλαίου» του), και συνεπώς ότι πρέπει να αποφεύγεται η υιοθέτηση κοντόφθαλμων πολιτικών που αγνοούν το γενικό και διαρκές συμφέρον των Πατμίων, και ενισχύουν, συνειδητά ή όχι, εφήμερα ιδιωτικά συμφέροντα, ικανά ωστόσο να προκαλέσουν ανεπανόρθωτη καταστροφή.
Με ιδιαίτερη τιμή
Κώστας Μ. Σταματόπουλος
Πρόεδρος