“Μαικήνες της Μονής του Θεολόγου της Πάτμου κατά την υστεροβυζαντινή και μεταβυζαντινή περίοδο” (ΜAZENE DES THEOLOGOS-KLOSTERS AUF PATMOS), (σελ. 360 με δεκάδες φωτογραφίες) είναι ο τίτλος του νέου βιβλίου της αρχαιολόγου Αλεξάνδρας Στ. Στεφανίδου. Η κ. Στεφανίδου πριν λίγο καιρό εξελέγη επίκουρος καθηγήτρια στο γνωστικό αντικείμενο “ Πολιτιστικό περιβάλλον και παιδαγωγική αξιοποίησης εικόνας και μνημείου” στο Τμήμα Επιστημών της Παιδαγωγικής Αγωγής και του Εκπαιδευτικού Σχεδιασμού του Πανεπιστημίου Αιγαίου στη Ρόδο. Δεν είναι η πρώτη φορά που η εκλεκτή φίλη του νησιού μας που ασχολείται με την ιστορία του τόπου μας. Σε συνέδριο της Στέγης Γραμμάτων και Τεχνών Δωδεκανήσου είχε αναπτύξει το ενδιαφέρον θέμα της “Φωταγωγία και Λυχνοκαϊα στην Ιερά Μονή Πάτμου κατά τους Βυζαντινούς και Μεταβυζαντινούς χρόνους”, που κατά κοινή ομολογία εντυπωσίασε για την πρωτοτυπία και την ενδελεχή μελέτη του αντικειμένου. Στο τεύχος Ιουλίου 2004 του γνωστού περιοδικού CORPUS η κ. Στεφανίδου δημοσίευσε ένα πολυσέλιδο άρθρο – μελέτη με τον τίτλο “Πάτμος – Κιβωτός του βυζαντινού και μεταβυζαντινού πολιτισμού” με πλούσια εικονογράφηση. Αυτή δε την περίοδο στις προθήκες των βιβλιοπωλείων βρίσκεται και η μελέτη της “Η ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΡΟΔΟΣ” με βάση το χειρόγραφο και την εικονογράφηση του J. ΗEDENBORG (1854), ( Εκδ. Α. Σταμούλη). Το βιβλίο ΜAZENE DES THEOLOGOS-KLOSTERS AUF PATMOS που αποτελεί την διδακτορική διατριβή της συγγραφέως, κυκλοφορεί στην γερμανική γλώσσα, γεγονός που μας κάνει, μέσω αυτής της αναφοράς μας, να αναζητήσουμε έναν φορέα, όπως η Μονή η ο Δήμος Πάτμου, ώστε να αναλάβει την έκδοσή του στην ελληνική και να γίνει το αντικείμενό του κτήμα όλων μας αφού μας αφορά άμεσα. Σ΄ αυτό το ογκώδες πόνημα παρουσιάζεται ο τρόπος ζωής και η οικονομική κατάσταση αυτών που χρηματοδότησαν τους ναούς και περιγράφονται τα αφιερώματα της υστεροβυζαντινής και μεταβυζαντινής περιόδου. ΄Όπως επισημαίνει η συγγραφέας “ επίκεντρο της διατριβής μου ήταν η χορηγία στην Πάτμο και σε περιοχές στις οποίες η Μονή του Θεολόγου έχει μετόχια, δηλαδή ακίνητη ιδιοκτησία. Το θέμα εξετάζεται τόσο σε συνάρτηση με τους χορηγούς – αφιερωτές, όσο και με τα αφιερώματα, τα οποία αποτελούν κατά κύριο λόγο τα αρχιτεκτονικά μνημεία. Οι εκκλησίες ήταν σημαντικές για τους μεταβυζαντινούς ΄Έλληνες, γιατί στέγαζαν τα πιο σπουδαία γεγονότα της καθημερινής τους ζωής, τη βάπτιση, τους αρραβώνες, τους γάμους, τις κηδείες και ενίοτε θέση ταφής των μελών της κοινότητας και των ίδιων… Εξετάζεται η δραστηριότητα πέντε οικογενειών η οικογένεια Χαρτοφύλακα, Μαθά, Καλλονά, Παγκώστα και Συρίγου. Παράλληλα αξιοποιήθηκε και το επιγραφικό υλικό σε βυζαντινούς ναούς, στις τοιχογραφίες και τις φορητές εικόνες της Πάτμου. Ακολουθεί η προέλευση των οικογενειών των χορηγών και η προσπάθεια μιας κοινωνικά προσανατολισμένης περιγραφής των χορηγών του 15ου – 17ου αιώνα. Διευκρινίζεται ποια συμμετοχή είχαν στην τέχνη οι νοτάριοι, ηγούμενοι, ιερείς, ιερομόναχοι και καραβοκύρηδες και ποιο ρόλο έπαιζαν τα μεμονωμένα μέλη κάθε οικογένειας ως χορηγοί των καλλιτεχνών
