H παρακάτω στρατηγική, μπορεί να υλοποιηθεί με τη συνεργασία του Ινστιτούτου Θαλάσσιας προστασίας ΑΡΧΙΠΕΛΑΓΟΣ που είναι χρόνια συνεργάτης της εφημερίδας ΠΑΤΜΙΑΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ, με τους επιστήμονες του οποίου υλοποιήσαμε τρεις περιβαλλοντικές ημερίδες στην Πάτμο.
Η τελευταία ήταν μεταξύ των εκδηλώσεων για τα εγκαίνια της λειτουργικής αναστήλωσης των μύλων της Πάτμου, ιδέα και οργάνωση της Σμαράγδας Μουλιάτη εκδότη της Εφημερίδας και της κ. Δάφνης Μπέκετ αρχιτέκτονα και υπεύθυνη για την αναστήλωση , με ομιλίες και συζητήσεις, πάνω στην παραδοσιακή γεωργία και την προστασία των τοπικών παραδοσιακών ποικιλιών και της τράπεζας σπόρων του Αιγαίου, που έγιναν την Κυριακή 11 Ιουλίου 2010.
Να θυμίσουμε ότι οι εκδηλώσεις τελούσαν υπό την αιγίδα της Ιεράς Μονής Πάτμου. Ομιλητές: Αναστασία Μήλιου Υδροβιολόγος του Ινστιτούτου θαλάσσιας Προστασίας ΑΡΧΙΠΕΛΑΓΟΣ, ο Κώστας Κουτής, Γεωπόνος Οικολογικής Γεωργίας του Δικτύου για την βιοποικιλότητα και την οικολογία στη γεωργία ΑΙΓΙΛΟΠΑΣ. Και εκπρόσωπος της εναλλακτικής κοινότητας ΠΕΛΙΤΙ με τίτλο:
Για να λέμε όχι στα μεταλλαγμένα .
Όπως γράψαμε και στο ρεπορτάζ, Εντυπωσιακό ήταν το γεγονός στην ημερίδα αυτή της συμμετοχής συμπατριωτών μας που την παρακολούθησαν με μεγάλο ενδιαφέρον και εξέφρασαν απόψεις, απορίες και τις εμπειρίες τους, για τη γεωργική ζωή, τους κήπους και τα χωράφια τους.
Όσο αφορά τη δράση ΑΝΑΔΑΣΩΣΗ, με τοπικά είδη βλάστησης, που αναφέρεται στη στρατηγική, θα οργανωθεί με τη συνεργασία της ομάδας δασικής έρευνας του παραπάνω ινστιτούτου προσφέροντας κατ’ αρχάς δενδρύλλια και σε δεύτερη φάση σπόρους άλλων αυτοφυών ειδών και τη στήριξη των ΑΙΓΙΛΟΠΑΣ, Δίκτυο για τη Βιοποικιλότητα και την Οικολογία στη Γεωργία.
Οι κύριες δράσεις επικεντρώνονται στην ανάδειξη του Μόνιμου Καταφυγίου Άγριας Ζωής Νησίδων Αρκιών – Πάτμου, που θεσμοθετήθηκε στις 16/09/2004/ (ΦΕΚ Νο. 1417/16.09.2004) με βάση έρευνα που υλοποίησε το Αρχιπέλαγος, Ινστιτούτο Θαλάσσιας Προστασίας. Η περιοχή αυτή περικλείει 14 νησιά και νησίδες, και χαρακτηρίζεται από εξαιρετική περιβαλλοντική σημασία. Συγκεκριμένα, περιλαμβάνει την περιοχή των νησιών: Αρκιοί, Μαράθι και των 10 γύρω νησίδων, καθώς και τις βραχονησίδες Άνυδρο και Πετροκάραβο.
Η ανάδειξη του Μόνιμου Καταφυγίου Άγριας Ζωής Νησίδων Αρκιών ? Πάτμου μπορεί να επιτευχθεί μέσα από την:
- ανάδειξη της μοναδικής βιοποικιλότητας της περιοχής που χαρακτηρίζεται από σημαντικούς πληθυσμούς της ιδιαίτερα απειλούμενης με εξαφάνιση μεσογειακής φώκιας, πληθυσμούς 4 ειδών δελφινιών και ενός είδους θαλάσσιας χελώνας, ενώ επίσης αποτελεί ιδιαίτερα σημαντική μεταναστευτική δίοδο καθώς και περιοχή αναπαραγωγής για μεγάλο αριθμό προστατευόμενων ειδών πουλιών
- ανάπτυξη δράσεων για τη διαχείριση αυτού του σπάνιου φυσικού πλούτου, τον περιορισμό των παραγόντων υποβάθμισης, και την ανάκαμψη των ιχθυαποθεμάτων (με θετικές επιπτώσεις στην αλιευτική παραγωγή και τη γενικότερη υγεία των θαλάσσιων οικοσυστημάτων)
- ενημέρωση προς κάθε επισκέπτη ως προς τη μοναδική βιοποικιλότητα (φυσικό πλούτο) της περιοχής, και τρόπους περιορισμού της όποιας επιβάρυνσης πιθανώς προκαλέσει κατά την επίσκεψή του (π.χ. κατά την διάπλευση της περιοχής με σκάφος αναψυχής, αποφυγή αγκυροβολίας σε θαλάσσιο λιβάδι Ποσειδωνίας, κλπ.)
- οργάνωση του τουρισμού με σκάφη αναψυχής, μέσω τοποθέτησης χαμηλού κόστους μόνιμων αγκυροβολίων (σε επιλεγμένες περιοχές με λιβάδια Ποσειδωνίας) τα οποία θα μπορούν να τοποθετούνται μόνο κατά την τουριστική σεζόν και να αφαιρούνται το χειμώνα
Με τον τρόπο αυτό προστατεύονται επίσης, τα θαλάσσια λιβάδια Ποσειδωνίας ως περιοχή εξαιρετικής σημασίας για την αναγέννηση των ιχθυαποθεμάτων, αποτρέπεται η διάβρωση των παραλιών και παρέχονται υψηλής ποιότητας οργανωμένες τουριστικές υπηρεσίες σε όσους επισκέπτονται την περιοχή με σκάφη αναψυχής
Βασικοί πυλώνες της στρατηγικής για την προστασία και ανάδειξη του μοναδικού φυσικού πλούτου της Πάτμου αποτελούν επίσης: η αναδάσωση, η επανένταξη τοπικών ποικιλιών καλλιεργήσιμων φυτών με παράλληλη δημιουργία «Κιβωτού Σπόρων», η πρόσβαση σε ελεγμένο πόσιμο νερό και η απομάκρυνση τοξικών ουσιών από το νησί.
Αναδάσωση σε επιλεγμένες περιοχές των νησιών και νησίδων, με είδη φυτών που ήταν επί αιώνες κυρίαρχα στην περιοχή, όπως η Φίδα, η Βελανιδιά – Αριά (Quercus ilex), καθώς και άλλα είδη αυτοφυούς χλωρίδας που λόγω βόσκησης, διάβρωσης, ή άλλων παραγόντων έχουν εξαφανιστεί.
Επανένταξη τοπικών ποικιλιών καλλιεργήσιμων φυτών – οι οποίες κινδυνεύουν να εξαφανιστούν λόγω γενετικής διάβρωσης – στην ενεργό καλλιέργεια με σκοπό την παραγωγή τοπικών επώνυμων ποιοτικών (οικολογικών) προϊόντων. Για τον σκοπό αυτό, θα μπορούν να προσφερθούν στην ενεργό καλλιέργεια ποικιλίες οι οποίες είναι προσαρμοσμένες στις συνθήκες των νησιών του Αιγαίου, οι οποίες έχουν εκτός των άλλων, διαθέτουν χαρακτηριστική γεύση και άρωμα. Π.χ. θα μπορούσε να ενισχυθεί η καλλιέργεια φάβας, γνωστή με την τοπική ονομασία φλισκουκούδι, η οποία έχει χαθεί από την περιοχή και εισάγεται πλέον σε τεράστιες ποσότητες (αξίζει να αναφερθεί ότι στα βιολογικά καταστήματα πωλείται έως και 18ευρώ/κιλό). Το ίδιο βέβαια μπορεί να εφαρμοστεί και με άλλες τοπικές ποικιλίες κηπευτικών.
Δημιουργία σε κατάλληλο χώρο μίας «Κιβωτού Σπόρων» για τη συλλογή, μακροχρόνια φύλαξη και προστασία των τοπικών ποικιλιών.
Πρόσβαση σε καλής ποιότητας ελεγμένο πόσιμο νερό, σε πλατείες και άλλα δημόσια σημεία. Με τον τρόπο αυτό – και καθώς δεν θα χρειάζεται η προμήθεια εμφιαλωμένου νερού – θα εξοικονομούνται χρήματα από τους πολίτες και θα απαλλάσσονται τα νησιά από ένα μεγάλο όγκο μη-βιοδιασπώμενου ρύπου που δημιουργούν σήμερα οι τεράστιες ποσότητες πλαστικών μπουκαλιών (ο στόχος να αποκτήσουν τα νησιά πρόσβαση σε πόσιμο και καθαρό νερό είναι μία προσπάθεια που έχει ξεκινήσει το Αρχιπέλαγος και ήδη την προωθεί στη Σάμο, σε συνεργασία με 42 φορείς-οργανώσεις πολιτών του νησιού, αλλά και σε άλλα νησιά του Αιγαίου. Στην προσπάθεια αυτή συμβάλλει καίρια το μικροβιολογικό-χημικό εργαστήριο του Αρχιπελάγους, το οποίο μέσω των αναλύσεων σε προκαθορισμένους χρόνους και διαστήματα μπορεί να έχει σαφή εικόνα της κατάστασης των νερών, ώστε να διασφαλίζεται η ποιότητα τους).
Απομάκρυνση τοξικών ουσιών από το νησί (χρησιμοποιημένα λάδια συνεργείων, εστιατορίων, μπαταρίες κλπ), που επιβαρύνουν το θαλάσσιο περιβάλλον και βλάπτουν σοβαρά τη δημόσια υγεία.
Άλλα θέματα που πιθανώς να ενδιαφέρουν προς ένταξη στη στρατηγική, αλλά απαιτείται εκτενής συζήτηση για το πώς μπορούν να προωθηθούν, ώστε να προσφέρουν πολύπλευρα οφέλη στην περιοχή είναι: ο Σχεδιασμός και θεσμοθέτηση συν-διαχειριζόμενων περιοχών αλιείας και η ανάπτυξη πλαισίου για την αποζημίωση των αλιέων για τις ζημιές που προκαλούν στα αλιευτικά εργαλεία τα θαλάσσια θηλαστικά
